الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
268
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
وزير كبير و دانشور بصير شرف الدّين ابو القاسم على بن وزير مؤيد الدّين ابو جعفر ، محمد بن علقمى اين وزير دانشمند در اصل از مردم قم بوده و در بغداد به دنيا آمده و همانجا هم مىزيسته است ، از دانشمندان بزرگ شيعه و از معاصران علّامه حلّى و ديگر از سرشناسان آن زمان بشمار است . پدرش وزير مستعصم آخرين خلفاى عباسى بود . و او يا پدرش به ابن علقمى شهرت داشته و ابن ابى الحديد معتزلى ، كتاب شرح نهج البلاغة را به دستور پدرش ، تأليف كرده است « * » . به خاطرم مىرسد كه پدر مترجم حاضر ، از فضلا بوده و نام او در اجازات ثبت شده است . بااينكه به سمت وزارت برقرار بود براى انهدام دولت عباسى مىكوشيد و هلاكو را به آمدن به بغداد تشويق مىكرد و به خاطر تعصبى كه نسبت به شيعه از خود ابراز مىنمود ، او را به استيصال خلفاى عباسى دعوت مىكرد و ما بخشى از احوال او را ذيل گزارش زندگى خواجه نصير الدّين طوسى ايراد خواهيم كرد .
--> - ابراهيم بن ابان رازى كلينى معروف به علّان از اعيان ثقات بوده و كتاب اخبار القائم از تأليفات او مىباشد ، ابو الحسن در يكى از سالها از مقام مقدس حضرت بقية اللّه تقاضا كرد تا به وى اجازه دهد كه به خانه خدا مشرف شود حضرت در پاسخ وى توقيع فرموده امسال از رفتن به سفر خوددارى كن وى از فرمان آن حضرت سرپيچى كرد و به سفر حج رفت و در راه كشته شد . قهپائى مؤلف مجمع الرجال گفته است مخالفت وى از آن نظر بوده است كه به رفتن مكه حريص بوده گذشته از اين از قضاى الهى خبردار نبوده و اينگونه مخالفت دليل بر عصيان او نبوده است زيرا علان كلينى ، عالم موثقى بوده و شايسته نيست او را به خاطر اينگونه مخالفت ، نكوهش كرد . در حاشيه منهج المقال ، ص 329 مىنويسد : كلينى به ضم كاف و فتح لام بر وزن حسينى و از قاموس نقل كرده است كلين به فتح كاف بر وزن امير ، روستائى است در رى و محمد بن يعقوب كلينى كه از فقهاى شيعه بوده از آن سرزمين است از حاشيه البلغة نقل كرده يكى از فضلا كلين را به كسر كاف و تشديد لام مكسوره بر وزن سجّين ضبط كرده است - م . ( * ) ريحانة الادب ، ج 6 ، ص 94 مىنويسد : ابن ابى الحديد قصائد هفتگانه علوى را نيز به خاطر او سروده و حسن بن محمد صاغانى هم دو كتاب مجمع البحرين و عباب را براى او تأليف كرده است - م .