الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

250

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

و باز گويد : هرگاه مصنف گفته باشد : « شيخ گفته است » در صورتى كه در كتابهاى ديگر فتوائى بر خلاف آن نباشد . به آن عمل كند . و يكى از افاضل ، ظاهرا خط خود شيخ قوام الدّين عبد اللّه بن سيف مىباشد ، چنين نوشته است : به اطلاع من رسانيد . هرگاه در ضمن مسأله‌اى به « على رأى يا اشبه يا على الاظهر يا على الاقوى يا على الاصح » برخورد كردى . بايد بدانى كلمات مزبور حاكى از فتوا است . و همچنين ، رمز « على اشكال يا على تردد » دليل بر فتوا است و هرگاه در مسأله‌اى دو احتمال باشد . به احتمال اول عمل بايد كرد . و هرگاه در ضمن مسأله‌اى « فيه اشكال يا فيه نظر يا فيه تردد » آمده و هيچ‌يك از دو طرف مورد اشكال تقويت نشده باشد . به كتاب ديگرى مراجعه بايد كرد و يا مخيّر است به هريك از آن‌ها و يا به فتوا عمل نمايد . هرگاه گفته باشد : در اين مسئله ، دو وجه است ، مخير است به هريك از آن دو وجه كه بخواهد عمل نمايد . و اين رويه را در همه كتابهاى شيخ جمال الدّين بن مطهّر و تمامى كتاب‌هاى فخر الدّين بن مطهّر و كتابهاى شيخ طوسى و كتابهاى شيخ شمس الدّين بن مكّى ، به كار ببندد . و شيخ فاضل على بن دقماق شريف ادام اللّه ايامه . همگى آنها را به من اجازه داده است . و اظهار كرده هرگاه به رمز « فيه اشكال » يا « فيه رأى » يا « فيه نظر » يا « فيه تردد » برخورد مىكردم و جزمى حاصل نمىشد كه در عمل به آن مسئله چگونه رفتار كنم ، بهر طريق كه خود مىخواستم عمل مىكردم . و هم او روايت متون اين كتابها را به من اجازه داد . بديهى است متن‌هاى يادشده همگى فصيح و در كتابها هم نقل شده است . و سند روايتى او به توسط مشايخ بافضيلتش ( تغمدهم اللّه برحمته ) منتهى به شيخ شمس الدّين بن مكى و شيخ جمال الدّين ( علامه حلّى ) و فرزندش فخر الدّين ( رضوان اللّه عليهم اجمعين ) و به همين ترتيب ، شيخ على بن حسن مطوّع از شيخ فاضل عالم عامل محمد بن اسماعيل بن على رزانى ( ادام اللّه ايامه ) اجازه داشته تا همگى كتابهاى التحرير و القواعد و الارشاد و الشرائع و المختصر و الدروس را روايت نمايد . و اضافه كرده است همه اين متون از هرگونه خلافى سالم است و صحّت آنها محرز مىباشد و همچنين جزم به