الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

212

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

كشف الغمة فى معرفة الائمة چنين نوشته است و اضافه كرده همگى امامى مذهبان بر اين هستند كه على بن عيسى از بزرگان و بىنظيران شيعه و از دانشورانى است كه كسى به گرد او نمىرسد و تاب همطرازى با آثار او را ندارد و نگارشهائى بيرون از شمار دارد و محل اعتماد است و هرگونه نقلى كه كرده باشد قابل پذيرش مىباشد . در اينكه على بن عيسى از اعلام شيعه است « قولى است كه جملگى برآنند » . آرى سيد داماد ( ميرداماد ) در كتاب شرعة التسمية دربارهء او چنين نوشته است : « و الشيخ الناصر لدين الشيعة » على بن عيسى دانشورى بوده است كه از مرام شيعه پشتيبانى مىكرده است و يكى از شاگردان ميرداماد در حاشيه همان كتاب مىنويسد : جمله مزبور ، اشاره به آن است كه مير مبرور در تشيّع او ، متوقف بوده است چه آنكه او از اعلام زيديه بشمار مىآيد و بعضى از علما اظهار داشته‌اند كه على بن عيسى از مرام زيدىها اعراض كرد و مستبصر شد . ليكن صدر كبير آميرزا رفيع الدّين ، كتاب شرعة التسمية سيد داماد را مورد انتقاد قرار داده و در ردّ موضوع مزبور و ديگر مطالب آن ، به خوبى از عهده برآمده است . مؤلف گويد : به حق بايد گفت ، اربلى از اعلام شيعه امامى است و خود او در كتاب كشف الغمة به اين حقيقت اعتراف كرده است آنجا كه در ذيل احوال حضرت بقية اللّه عج مىنويسد : على بن عيسى كه خدا از كرده‌هاى ناپسند او درگذرد گفته است : اما اصحابنا الشيعة فلا يصححون : « اصحاب شيعهء ما درست نمىدانند » . . . آرى در تبريز به نسخه‌اى به نام كشف الغمة دست يافتم كه از آثار علماى زيديه بود و گويا همين تشابه در اسم كتاب موجب شده است كه مترجم حاضر را زيدى بدانند . شيخ معاصر در آخر وسائل الشيعة مىنويسد : كتاب كشف الغمّة فى معرفة الائمة تأليف شيخ صدوق ( بسيار راستگو ) بزرگوار على بن عيسى بن ابى الفتح اربلى است . و در امل الآمل گويد : شيخ بهاء الدّين ابو الحسن على بن عيسى بن ابى الفتح اربلى فاضلى دانشور و محدثى مورد وثوق و سراينده‌اى اديب و منشى و داراى همهء فضيلتها و نيكويىها بوده است . آثار چندى دارد . از جمله : كشف الغمة فى معرفة الائمة كه كتابى ارزنده و داراى فوائد و تحقيقات بسيارى است [ در 21 ماه مبارك رمضان مصادف با