الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
201
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
در اردبيل در مجموعهاى كه به خط شيخ محمد بن على بن حسن جباعى نوشته شده و به خطوط افاضل مزيّن گرديده ، چنين آمده است : شيخ ابو القاسم مترجم حاضر دانشورى بافضيلت و متفنن و اديب و سخنآرا و خوشاخلاق بود و در سال 855 ه . ق درگذشته است و در جاى ديگر از آن مجموعه به خط جباعى چنين يادآورى شده است كه شيخ امام عالم فاضل ابو القاسم على بن على بن محمد بن طى كه خدا سايه بزرگوارى او را مستدام بدارد و چشمهء كمال را در سرزمين او نگهدارى فرمايد ، به حق محمد كه بهترين آفريدگان است و بر خاندان او ، از كتاب المهذّب شيخ ، امام عالم عامل ، فاضل فاصل ميان حق و باطل ، جمال الدّين بن فهد ( رحمه اللّه ) ، تمجيد كرده و در ضمن آن به سوگوارى وى پرداخته است . سپس پانزده بيت از اشعار او را كه در ستايش از كتاب المهذّب و سوگوارى او سروده است ايراد نموده و به خط خود يا به خط يكى از فضلا مىنويسد : ابن طى سراينده اشعار يادشده در روز سهشنبه هفتم جمادى الاولى سال 855 ه . ق درگذشته است . مؤلف گويد : از اجازهء شيخ احمد بن بيصانى به شيخ احمد بن شيخ محمد بن ابى جامع عاملى استفاده مىشود كه ابو القاسم بن طىّ يادشده از عريضى روايت مىكرده و شيخ شمس الدّين محمد بن محمد بن داود مؤذن جزّينى عاملى از ابن طى روايت داشته است و من پارهاى از تحقيقات و مسائل نقلشده از ابو القاسم بن طى مذكور را ديدهام كه دليل بر فضيلت و تبحر او در علم فقه بوده است . از قرائن ظاهرى بدست مىآيد كه ابن طى از نوادگان شيخ محمد بن على بن محمد بن طى مىباشد كه سيد بن طاوس در كتاب زوائد الفوائد پارهاى از اخبار را از خط او نقل كرده است . پيش از اين شرح حال شيخ ابو القاسم على بن طى و ترجمهء اجمالى شيخ على بن طى فقعانى عاملى را يادآور شديم و از نظر من اين دو تن همان شيخ ابو القاسم على مترجم حاضر است و در معرفى اين دو به اين موضوع اشاره كرديم پيش از اين هم به نام و نشان شيخ افضل بن محمد بن على بن على بن محمد بن طى اشاره نموديم و ممكن است شيخ افضل نوادهء مترجم حاضر بوده باشد .