الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
109
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
به شهادت رسيدهاند . شيخ معاصر در امل الآمل مىنويسد : وى فاضلى دانشور و سرايندهاى اديب و بزرگوار بود . و آثارى در اصول و امامت و امثال اينها دارد . از جمله آثار او النور المبين در حديث است كه در چهار مجلد تدوين شده ديگرى تفسير قرآن است كه آن هم در چهار مجلد تدوين شده است . ديگرى خير المقال در شرح قصيدهء مقصورهء خود اوست كه اين نيز در چهار مجلد به تحرير درآمده و مراتبى از ادب و نبوت و امامت را در آن جمعآورى كرده است . ديگرى نكت البيان ؛ ديگرى ديوان شعر كه اشعار خوبى را از آثار طبع خود در آن گرد آورده است و همچنين اشعار نغزى به پارسى سروده است و امثال اينها از آثار ديگر او مىباشد . سيد عليخان از اعلام معاصر ما مىباشد و سيد عليخان كبير در كتاب سلافة العصر از وى به عظمت ياد كرده و اشعارى از طبع آزادهء او متذكر شده است . از سرايندگان معاصرش كه بعضى از همشهريان خود او بودهاند ، چكامههائى در ستايش از او سرودهاند . از اشعار اوست كه در ضمن چكامهاى سروده است : و لو لا حسام المرتضى أصبح الورى * و ما فيهم من يعبد اللّه مسلما و أبنائه الغر الكرام الاولى بهم * انار من الاسلام ما كان مظلما و أقسم لو قال الانام بحبّهم * لما خلق الربّ الكريم جهنّما و ما منهم الّا امام مسوّد * حسام سطا بحر طما عارض هما - هرگاه شمشير حضرت مرتضى على عليه السّلام وجود نمىداشت ، مسلمانى پيدا نمىشد كه خدا را عبادت نمايد . فرزندان پاكيزهگوهر او بودند كه با اشاعه احكام نورانى اسلام همه تيرگيها را نابود ساختند . - سوگند ياد مىكنم هرگاه مردمان از محبت و ولايت اهل بيت دم مىزدند ، پروردگار كريم دوزخ را نمىآفريد . - امامان از فرزندان او ، آنهائى هستند كه روى تيغ آخته را سياه كرده و درياى خروشان را از موج انداخته و يا هر دوى آنها با نيروى الهى به معارضه برخاستهاند . از قصائد اوست :