الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
106
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
باز گويد : به زودى نام و نشان شيخ اجل فقيه عماد الدّين ابو جعفر محمد بن على بن حمزة بن محمد بن على طوسى مشهدى مشهور به ابن حمزه و ابو جعفر ثانى و ابو جعفر متأخر مؤلف كتاب الوسيلة در فقه در ضمن شرح حالش بيان خواهد شد . و دور نيست نصير الدّين على ، مترجم حاضر پدر ابن حمزه مشار اليه بوده باشد . ظاهرا نصير الدّين طوسى يعنى مترجم حاضر ، غير از خواجه نصير الدّين طوسى حكيم بنام است و همچنين غير از نصير الدّين عبد اللّه بن حمزة بن عبد اللّه بن حمزة بن حسن بن على طوسى مشهدى است كه استاد قطب الدّين كيدرى است ؛ همچنين با مراجعه به مدارك معلوم مىشود كه وى از خويشاوندان او بوده است . ملا نور الدّين على بن حيدر على قمى وى فاضلى دانشور بود . و كتاب نهاية الآمال فى ترتيب خلاصة الاقوال فى علم الرجال از او است . وى در اين كتاب ، رجال علامه را به ترتيب كتاب رجال فاضل استرآبادى تدوين نموده است و من نسخهاى از آن را در هرات و نسخه ديگرى را در محل ديگرى ديدهام . مؤلف در آغاز اين كتاب تعهد كرده است كه در پايان اين كتاب به يادآورى گروهى از متقدمان كه علامه به ذكر آنها نپرداخته است و همچنين به يادآورى از فضلاى نامدارى كه در طبقه علامه بودهاند و آنان كه متأخرتر از وى بودهاند اشاره نمايد ، ليكن موفق نشده آنچه را كه تصميم داشته است از سواد به بياض بياورد و به اصطلاح پاكنويس كند زيرا در اواخر يكى از نسخههاى آن كتاب ديدهام كه چنين مرقوم داشته است : تعهدى كه در آغاز اين كتاب بر خود مقرر داشته بودم كه در خاتمه به يادآورى از مشايخ و فضلاى همزمان خويش بپردازم و به اين كتاب ملحق نمايم ميسر نشد سبب آن اين بوده است كه دسترسى به كتابهاى پيشينيان نداشته و گذشته از اين به تأليفى دست پيدا نكردم كه متكفّل احوال آنها بوده باشد ، بنابراين چاره منحصر به آن بوده كه احوال آنان را از متفرقاتى كه از كلام قوم به دست مىآورم ، تهيه نمايم و از خلاف آمد عادت ، تا حال كه سال 974 هجرى است بهجز سى و اندى اسم ، به نام ديگرى دسترسى پيدا نكردهام و خدا نهايت