مناسبت اين علم را نحو ناميدند . پس از آنكه قواعد نحو به راهنماييهاى حضرت مولى به دست ابو الاسود استخراج شد عنبسه بن فيل قواعد نحو را از وى فراگرفت . سپس ميمون اقرن از عنبسه و عبد اللّه بن اسحاق حضرمى ، از ميمون و عيسى بن عمر ، از عبد اللّه حضرمى و خليل بن احمد ، از عيسى و سيبويه كه ابو بشر عمرو بن عثمان حارثى « 1 » باشد از خليل و ابو الحسن اخفش « 2 » كه سعيد بن مسعده مجاشعى باشد از سيبويه و ابو عثمان مازنى ، از اخفش و ابو العباس محمد بن محمد بن يزيد مبرد ، از مازنى و ابو بكر بن سراج از مبرد و ابو على حسين بن احمد الفاسى ، از ابن سراج و على بن عيسى ربعى كه همان بو نصر ضرير باشد ، از ابو على فارسى و ابن بابشاذ ، از ربعى و ابن بركات ، از ابن بابشاذ و ما قواعد را از ابن بركات و ديگران - خدا همهء آنان را بيامرزاد - فراگرفته‌ايم و بالاخره از پى سلسلهء مذكوره در طول زمانها هريك از نحويها طبق انديشهء خود قواعد ديگرى اندك‌اندك بر آنها اضافه كردند تا آنجاكه حوزهء علم نحو ، رو به افزايش گذاشت و اذهان همه را در اين زمينه به وجد و شور درآورد ، و اين است كه گفته‌اند : آغاز نحو به پارسى يعنى سيبويه گشايش يافت و پايان آن هم به پارسى يعنى ابو على سرانجام يافت ، و افزوده‌اند كه در ميان آغاز و انجام آن كسى مانند اين دو نحوى به وجود نيامد و آنگاه كه اين دو تن را به اين پايه از اهميت بستايند بر خردمندان تيزگوش لازم است تا بدانند كه دانشوران نحوى تا چه اندازه در راه به ثمر رسانيدن اين علم كوشش و جدّيت نمودند . و نيز گويد : ازآن‌پس كه حضرت مولا عليه السّلام حروفى را تدوين نمود تا ابو الاسود آنها را در اختيار مردم درآورد و زبان ازدست‌دادهء خود را كه براثر اختلاط با

--> ( 1 ) - چهار تن از نحويها به نام سيبويه شهرت يافته‌اند . 1 - پيشواى آنها عمرو بن عثمان 2 - محمد بن موسى بصرى 3 - محمد بن عبد العزيز اصفهانى 4 - ابو الحسن على بن عبد اللّه مغربى . ( 2 ) - اخفش نام يازده تن از ادباست كه سه تن از آنها مشهورند و آنها عبارتند : 1 - عبد الحميد بن عبد المجيد 2 - سعيد بن مسعده كه در بالا نام برده شد 3 - على بن سليمان 4 - احمد بن عمران 5 - احمد بن محمد موصلى 6 - خلف بن عمر 7 - عبد اللّه بن محمد 8 - عبد العزيز بن احمد 9 - على بن محمد مغربى شاعر 10 - على بن اسماعيل فاطمى 11 - هارون بن موسى بن شريك - م .