الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

39

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

و با اندوه فراوانى كه داريم پنج جزء از اجزاى ده‌گانهء رياض كه دو جزء آن ويژه شيعه و سه جزء آن خاصهء عامه بوده است ، مفقود شده است . و امتيازى كه اين كتاب از ديگر كتاب‌هاى هم‌سنخش دارد آن است كه مؤلف در تدوين اين اثر وزين ، به نقل تنها از مصادر رجاليه و تراجم اكتفا نكرده بلكه ، نيمى از عمر خويش را ( چنان‌كه خواهد آمد ) براى تهيه آن ، به مسافرت شهرها و ملاقات با دانشمندان و مطالعات طاقت‌فرساى كتب و آثار ايشان گذرانيده است . بلكه ، براى تهيهء اين اثر نفيس به دهكده‌هاى دوردست هم سفر كرده است ، و هرگاه مطلبى را نقل كرده ، مطالعه‌كنندگان آن را به مصدر آن ارجاع داده است و هرآنچه را كه از شخصى شنيده يا در كتابى ديده و يا دليل عقلى بر صحت آن داشته اشاره كرده است و بسيار اتفاق افتاده است كه در ضمن شرح‌حالى به موضوعات فقهيه يا ادبيه و يا تاريخى توجه داشته است . گفتيم اصل رياض در دو مجلد و در ضمن ده جزء تدوين شده است و همگى آن بنا به نقل الذريعة جلد يازدهم ، به خط مؤلف بوده است و در اختيار سيد كاظم ، مشهور به حاج آقا ميرزا اصفهانى كه علاقه بسيارى به گردآورى كتب داشت ، درآمد و بر خلاف انتظار پنج مجلد آن در راه اصفهان مفقود شد و پنج مجلد باقىمانده آن در دست او برقرار ماند . و همچنان‌كه نوشتيم از مجلدات خاصه ، قسم اوّل و چهارم آن مفقود شده است ، بنابراين از بخش خاصه حروف « ا ، ب ، ت ، ج » از مجلد اوّل و حرف ميم از بخش چهارم آن به دست فقدان گرفتار شده است و آقاى اشكورى دام عزّه كه اين كتاب را به امر و پيشنهاد علامه مرعشى دام ظله به طبع رسانيده حروف مفقوده الف تا جيم را از كتاب امل الآمل محدث بزرگوار شيخ حر عاملى رحمه اللّه كه در ملك افندى بوده و حواشى بر آن نوشته