الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
268
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
از اين ذيل ترجمه شيخ ابو الحسين جعفر بن حسين بن حسكه قمى نوشتيم كه حسكه نيز مخفف حسن كياست و همچنين سخن شيخ معاصر را در ترجمه حسكة بن بابويه نقل كرديم كه وى اظهار داشته ، حسكه همين مترجم است كه به عنوان حسكا شهرت يافته است . بايد دانست ، از ترجمه صدوق در فهرست ، و ترجمههاى ديگران برمىآيد ، گاهى شيخ طوسى قدّس سرّه از شيخ ابو الحسين جعفر بن حسين بن حسكه قمى ، از صدوق روايت مىكرده است بنابراين ، حسكا عين حسكه نبوده تا حسكا جد شيخ مشاراليه باشد همچنانكه شيخ معاصر در امل الآمل حسكا را ، حسكه نام برده ، زيرا چنان گمانى از نامناسبترين گمانها است . براى آنكه فاصله بين اين دو تن بسيار زياد است و ما تحقيق اين موضوع را ذيل ترجمه حسكة بن بابويه ايراد كردهايم . آرى هر دو از يك خانوادهاند . مؤلف گويد : ابن بابويه جد اعلاى خاندان بابويه است و بهطورى كه از استاد استناد اعنى المجلسى رحمه اللّه شنيدهام اسامى زيادى فاصل ميان موسى و ابن بابويه بوده است و ليكن من تا حال حاضر ، بدان وسائط دست نيافتهام . و مؤلف گويد : شايد او جد شيخ منتجب الدّين باشد كه تذكره حال او پيش از اين آمده است . باز گويد : محمّد بن ابو القاسم طبرى در خانقاهش كه در شهر رى بوده و همچنين در جاهاى ديگر ، بسيارى از احاديث را در كتاب بشارة المصطفى از وى روايت كرده است و در توصيف او گويد : خبر داد به ما شيخ امام فقيه رئيس زاهد دانشور ، ابو محمّد حسن بن حسين بن حسن در شهر رى در ماه صفر سال 510 هجرى از عمويش ابو جعفر محمّد بن حسن از پدرش حسن بن حسين بن على از عمويش شيخ سعادتمند ابو جعفر محمّد ابن على بن حسين بن بابويه تا آخر .