الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

24

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

بنابراين ، اكنون كه دوران هفت‌سالگى را طى مىكند فرزندى است يتيم كه نه پدرى داشته است و نه مادرى ، و در همان اوقات بوده است كه آتش شوق و شور تحصيل علم و كمال ، هرآن در درون او شعله‌ور مىشود چنان‌كه در شش‌سالگى به قرائت شاطبيه كه در فنون قرائت و تجويد تأليف شده است ، مىپردازد همچنان‌كه خود گويد : در نهايت خردسالى زمانى كه سنين عمرم به شش‌سالگى رسيده بود و به قرائت شاطبيه پرداختم . او اگر چه پدر و مادر را از دست داده بود ليكن خداوند مهربان برادر بزرگ‌ترش ميرزا محمّد جعفر را كه از فضلا و اجلاى وقت بود به نگهدارى و تربيت علمى و عملى او برگمارده بود و همچنين براى ديگر كارها و احتياجاتش ، دايىاش را كه از سرشناسان آن عهد بود - هرچند كه از مراتب علمى بهره‌اى نداشت - به حضانت و نگهدارى او برگماشت . اساتيد : با همه اين احوال دامن همت به كمر زد و به تحصيل علم و دانش پرداخت نخست بخش مهمى از مقدمات علوم را از برادرش فرا گرفت . از ظاهر رياض پيداست كه صاحب رياض مراتب مقدماتى را در اصفهان از برادرش فرا گرفته باشد ليكن زهر الرياض مىنويسد : آن‌گاه كه ميرزا جعفر در تبريز به سر مىبرده برادرش ميرزا عبد اللّه بدانجا كوچ كرده و مراتب مقدماتى را از او آموخته است و در خلال اين مدّت ، به درس ديگر اساتيدى كه در مراتب مختلفى مهارت داشته بودند ، حضور پيدا مىكرده و با جديت تمام به اخذ علوم معموله مىپرداخته است تا در نتيجهء شايستگى ، بتواند به درس‌هاى عاليهء ديگر اساتيد بزرگ و سرشناس آن عصر ، حاضر بشود چنان‌كه خود گويد : ازآن‌پس كه مقدمات تحصيلى را فرا گرفتم تصميم گرفتم تا دروس بالاتر را بياموزم بدين‌منظور حداكثر كتب اربعه حديث ( كافى ، من لا