الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
230
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
و شيخ ما ( شيخ بهايى ) مد ظله البهى از خط علامه قدّس سرّه چنين نقل كرده است : ابو تمام بن اوس طائى در سال 228 هجرى در موصل درگذشت ، بنابراين وفات او هشت سال پس از شهادت حضرت جواد الائمه اتفاق افتاده چه آنكه شهادت آن حضرت در سال 220 هجرت به وقوع پيوسته بنابراين كلام او از نظر تاريخ متنافى با يكديگر و محل تأمل است . مؤلف گويد : پيش از اين ، از كامل بن اثير و غير او تاريخى را ذكر كرديم كه موافق با تاريخ مزبور مىباشد . ابن شحنه ، در تاريخش مىنويسد : در سال 220 هجرى محمّد الجواد بن على الرضا بن موسى الكاظم عليهم السّلام درگذشت و عمر شريفش در آن تاريخ بيست و پنج سال بود و در بغداد در جوار جدش حضرت موسى الكاظم عليه السّلام دفن شده است و در سال 228 هجرى ابو تمام حبيب بن اوس طائى درگذشته است . مؤلف گويد : قول ابن اثير مؤيد نظر شيخ بهايى رحمه اللّه است . پس از اين ، در يكى از تاريخها ديده شد كه ابو تمام در روزگار جوانى در مسجد جامع مصر سقايى مىكرد و به دنبال آن با ادبا همنشينى پيدا كرده و انسانى زيرك و هوشمند بوده و همواره به طبعآزمايى مىپرداخت تا شعر گفت و خوب از عهده برآمد و شعرش مجالس اهل ادب را به خود متوجه ساخت تا به گوش معتصم رسيد . معتصم ، او را به دربار خويش دعوت كرد و ابو تمام قصايدى در ستايش او گفت و خليفه ، او را بر ديگر سرايندگان دربارش برترى داد . ابو تمام در پايان سال 231 هجرى درگذشت . مؤلف گويد : بنابراين قول ، وفات او در روزگار حضرت عسگرى عليه السّلام اتفاق است ( جاى تأمل است ) .