الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

228

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

هوايش وباخيز و منازلش تنگ و سرزمينش ويران و سركشانش بسيار و مردمش فقيرند . و دربارهء مصر گويد : شهر مصر در كنار دريايى واقع شده كه بوى عفونتش همه جا را گرفته است و هر ساعت بخارهاى بدى كه مولد بيمارى و از بين بردن غذاست از آن به آسمان بلند مىشود و در كنار كوهى است كه سنگ‌هاى آن در كمال سختى و خشونت است و به سبب همان خشونت است كه سبزى بر آن نمىرويد و چشمه از آن جارى نمىشود . ابن اثير گويد : شام داراى پنج شهر است و نخستين آنكه از ابتداى فرات شروع مىشود ، شهر قنسرين و پس از آن شهر حمص ، و بعد از آن شهر دمشق و سپس اردن و به دنبال آن فلسطين است و عرض هريك از اين شهرها از ناحيه فرات تا فلسطين امتداد يافته و طول آن‌ها از سوى شرق تا درياى روم مىباشد . فلسطين به كسر فا و فتح لام و سكون سين و كسر طاى بىنقطه و در آخر آن نون شهر بزرگى است كه مشتمل بر بيت المقدس و غزه و عسقلان بوده است ( پايان آنچه در تقويم البلدان است ) . مؤلف گويد : صاحب تقويم ، اقليم شام را به طورى تحديد كرده كه شهرهاى ارمن هم داخل در حدود شام بوده و اين بلاد در روزگار او شهرهاى شيس خوانده مىشده است . وى مىنويسد : اقليم شام از طرف مغرب از كنار درياى روم از طرسوس كه واقع در بلاد ارمن است تا رفج كه در اول جفار مصر و شام مىباشد منتهى مىشود و از طرف جنوب از رفج تا حدود تيه اسرائيل كه ما بين شوبك و ايله بوده تا بلقا ، و از سوى مشرق از بلقا تا مشرق مصر و اطراف غوطه تا سليمه و ازآنجا تا مشرق حلب و تا به بالس احاطه دارد . و از جهت شمال از بالس همراه با فرات تا دهكده نجم و تا بيره و ازآنجا تا قلعه روم و سميساط تا حصن منصور و ازآنجا