الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

218

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

شيخ معاصر ما در امل الآمل ، مىنويسد : ابو تمام حبيب بن اوس طائى عاملى شامى سراينده مشهور و شيعه‌مذهب و فاضل و اديب و منشى بوده . ابو تمام ، آثارى دارد از آن جمله ديوان حماسه « 1 » و ديوان شعر و كتاب مختار شعر القبائل و كتاب فحول الشعراء و الاختيارات من شعر الشعراء و غير اين‌ها . علامه حلى رحمه اللّه در خلاصه مىنويسد : ابو تمام ، امامىمذهب بود و اشعارى در مدح اهل بيت عليهم السّلام سروده است . احمد بن حسين غضائرى بيان داشته ، نسخهء كهنى از اشعار او را كه در روزگار او يا نزديك به زمان او نوشته شده بود ، از اشعار وى ديده است . از آن جمله ، قصيده‌اى بوده كه در آن به ذكر اسامى شريفه اهل بيت عليهم السّلام پرداخته و به نام شريف حضرت ابو جعفر ثانى ، جواد الائمه عليه السّلام كه وى در عصر آن حضرت مىزيسته پايان داده است .

--> - در اختيار او گذارد و ابو تمام ناچار به مطالعه ديوان‌ها اشتغال ورزيد ، و در نتيجه اشتغال به مطالعه ، پنج ديوان شعر از اشعار سرايندگان جمع‌آورى و گلچين كرد از آن جمله حماسه و وحشياتست و كتاب حماسه سالها در كتابخانه‌هاى آل سلمه بود و حاضر نمىشدند آن را در اختيار كسى درآورند تا آنكه روزگار ، دوران ايشان را تغيير داد و ابو العواذل از دينور به همدان حمله برد و بر آن كتاب دست‌يافت و آن را به اصفهان برد و ادبا استقبال بىنهايتى از آن كردند چنان‌كه به ديگر ديوان‌ها توجهى نشان ندادند ، حماسه از ده باب تشكيل يافته حماسه ( اشعار دلاورخيزى ) و مراثى و ادب و غزل و هجا و اضافات ( نسبت‌ها ) و گزارشات و گفتار نمكين و نكوهش از زنان ليكن ديوان مزبور به نام اولين باب آن شهرت يافته و گروهى آن را شرح كرده‌اند . از جمله ابو هلال عسكرى و ابو المظفر هروى و ابو الفتح جنى و خطيب اسكانى ، و ابو الحسن اخوى در شش مجلد بزرگ و حسن آمدى و ابو بكر صولى و ابو الفضل ميكالى و ابراهيم اشبيلى و ابو المحاسن بيهقى و ابو البقاى عكبرى و خطيب تبريزى كه شرح بر آن نوشته و ابو سعيد كاتب آن را به نثر برگردانيده و به نام المنثور البهايى براى بهاء الدوله آل بويه نوشته است - م . ( 1 ) - ابو تمام ، داراى دو ديوان به نام حماسه بوده است . الذريعة ( جلد هفتم ) مىنويسد : اولين حماسه را ابو تمام به نام عبد اللّه بن طاهر نوشته است و حماسه دوم را به نام ابو الوفا سلمه گرد آورده كه ما پيش از اين از كشف الظنون ياد كرديم الذريعة مىنويسد : كشف الظنون ، حماسه اولى را نام نبرده است - م .