الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
192
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
الوصول ياد شده بوده باشد و من نسخهاى از آن را در استرآباد و نسخه ديگرى را در مازندران ديدهام و نسخهاى از آن در اختيار ما مىباشد كه آن را يكى از فضلا با نسخهء مقابله شده با نسخهء مؤلف ، مقابله كرده است ، در عين حال در ديباچهء هيچيك از اين نسخههايى كه ديدهايم نامى از رساله برده نشده است . بعضى از علماء شرح الكلمة الالهية و اختصار رساله سلار را به وى نسبت دادهاند و سيد امير حسين بن حسن عاملى ، در كتاب دفع المناواة فى التفضيل و المساواة كتاب مسلك الافهام را از آثار محقق نام مىبرد و در بسيارى از مواضع از آن كتاب ، نقل كرده است و شايد مراد از مسلك الافهام همان ، المسلك در اصول دين باشد كه پيش از اين از آن نام برديم و ممكن است اشتباه از ناسخ باشد . چنانكه پيش از اين گذشت محقق ، در سرايندگى و ايراد خطبه ماهر بوده و از جمله شاگردان او ، علامه حلى و ابن داود است . قاضى عبد الخالق مشهور به ، قاضىزاده كرهرودى در رساله فارسى كه در امامت تأليف كرده است مىنويسد : علامه حلى خواهرزادهء محقق حلى است . محقق در روزگار خود مرجع فقه و ديگر فنون بوده است ، و از پدرش از جدش يحيى اكبر روايت مىكرده است و به طورى كه ملا طاهر قمى در پايان مقدمه كتاب حجة الاسلام در شرح تهذيب الاحكام اظهار داشته و همچنين بنا به اظهار سيد جعفر بن كمال الدّين ، در يكى از اجازاتش محقق از سيد شمس الدّين ابو على فخار بن معد موسوى روايت مىكرده ، و مصنف يعنى ، حر عاملى هم در محل خود بدان اشاره كرده است .