الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

166

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

و گفته شده : صاحب ، از مردم طالقان قزوين بوده است نه از طالقان خراسان . و بسيارى از علماى شيعه و ديگران در ضمن چكامه‌ها و كتاب‌ها و تاريخ‌ها ، از وى به عظمت ياد كرده‌اند . مؤلف عمدة الطالب در انساب آل ابى طالب در ضمن يادآورى از سيد مرتضى رحمه اللّه آنجا كه مىنويسد : كتاب‌هاى كتابخانه سيد هشتاد هزار مجلد بوده ، اضافه مىكند : تعلق اين تعداد كتاب را براى هيچ‌يك از علما نشنيده‌ام ، مگر آنچه را كه از صاحب اسماعيل بن عباد نقل كرده‌اند . وى در پاسخ نامه فخر الدولة ابن بويه كه وى را به وزارت خود دعوت كرده بود ، ضمن پوزش‌هايى به اطلاع مىرساند : من مرد درازدامن و كثيرالمؤنه‌ام آن‌چنان كه ، كتاب‌هاى مرا بايد هفتصد شتر بار كنند و از جايى به جايى ببرند . شيخ رافعى مىنويسد : كتاب‌هاى كتابخانه صاحب ، صد و چهارده هزار مجلد بوده است . از طرف ديگر ، كتاب‌هاى كتابخانه قاضى فاضل عبد الرحمن شيبانى از همه بزرگانى كه كتابخانه شخصى داشته‌اند بيشتر بوده و كتاب‌هاى او صد و چهل هزار مجلد بوده است . مؤلف رحمه اللّه ، پى از آنچه را كه بىكم‌وكاست از امل الآمل نقل كرده است مىنويسد : به طورى كه از اوايل حواشى چلبى بر مطول برمىآيد ، شيخ عبد القاهر از شاگردان صاحب بوده و مراتب ادبى و علمى را از او فرا گرفته است . و اين موضوع را چلبى در ضمن توضيح شعر شاعر كه گفته است : كريم اذا امدحه