سلطان محمد مطربي سمرقندي
689
تذكرة الشعراء ( فارسي )
[ « 301 » ] خيرى خالدى [ سدهء دهم هجرى / شانزدهم ميلادى ] خيرى خالدى ، تخلّص لطيف جناب سيادتمآب مولانا مير خرد بن مولانا خواجهء كلان تخته است و برادر عينى مولانا دوست ميرك المتخلّص به « مايلى » مىشود ، از فضلاى مقرّر و فصحاى معتبر است و نسب سيادتش به سادات كثير البركات خوارزم مىرسد . تولّد در سمرقند نموده ، تحصيل نيز ، همانجا كرده ، فضيلت تمام و اهليّت ما لا كلام دارد . طبع سليم و ذهن مستقيمش ، در فنّ اشعار ذو فنون ظاهر مىشود . از علم عروض و قوافى و معمّا نيز ، بهرهور است و به مضمون : « الولد سرّ ابيه « 1 » » تواريخ را بسيار نيكو مىگويد و در اين وادى اظهار قدرت مىكند . الحق اين شيوه ، جامهاى است بر قامت استحقاق او چست و درست آمده ؛ با وجود چندين فضايل ، شرف حسبى را علاوهء نسب عالى گردانده ، به امرا و اركان دولت و اعيان حضرت ، مصاحبت مىنمايد و نزد بعضى از سلاطين نيز ، اعزازى دارد . در اين اوقات از امر احتساب به قضاى ولايت خلغر ، ترقى نموده ، از اقران امتياز يافته است . طبع خوب دارد و اين غزل دلفريبش را لطف نموده ، به فقير فرستاد :
--> ( 301 ) . خيرى خوارزمى يا خيرى خالدى مير خرد بن خواجه كلان تخته كه از تاريخ تولد ، زندگى و مرگ وى اطلاعى در دست نيست ، جز اينكه وى در سمرقند چشم به جهان گشود ، اما در اصل از سادات خوارزم است ، ازاينرو او را خيرى خوارزمى نيز گفتهاند و در قرن دهم مىزيسته ، زيرا مطربى با او مكاتبه داشته است : ترجمهء مجالس النفائس ، ص 117 ؛ قاموس الاعلام ، 3 / 2072 ؛ الذريعه ، 9 / 1 / 311 ؛ فرهنگ سخنوران ، 1 / 325 . ( 1 ) . رسائل شاه نعمت اللّه ولى ، 2 / 78 .