سلطان محمد مطربي سمرقندي

627

تذكرة الشعراء ( فارسي )

نقطهء سوم در ذكر شعرايى كه مؤلف ايشان را نديده [ است ] . [ « 261 » ] قليچ محمد خان [ متوفى 1022 ق / 1613 م ] قليچ محمد خان ، از خوانين صاحب اقتدار خسرو جم‌جاه انجم سپاه ، جلال الدّين محمد اكبر پادشاه بوده . تولّد در ولايت بلخ نموده ، مدتى مديد طريق تحصيل را پيموده ، در علوم ، به درجهء كمال مىرسيده بوده . چندگاهى به منصب ديوانى ولايت هندوستان ، منصوب بوده بعد از آن به حكومت ولايت آگره ، ترقّى فرموده . طبع خوب و خيالات مرغوب داشته و در دقّت سخن دقيقه‌اى فرونمىگذاشته و اين مطلع و رباعى را ، به دو نسبت مىدهند :

--> ( 261 ) . قليچ محمد خان جان قربانى اندجانى كه در آغاز « الفتى » و بعدها « لامعى » تخلص مىكرد . تاريخ تولد وى دانسته نيست . وى از طايفهء جانى قربانى است كه پدران و نياكان وى در خدمت سلاطين جغتاى صاحب‌منصب بوده‌اند . نياى وى در ملازمت سلطان حسين ميرزا مرتبه‌اى و الا داشته‌اند . او از اميران اكبر و جهانگير شاه بود كه به فضايل علمى و ادبى نيز ، آراسته بود . چند سال منصب جملة الملكى داشت و مدتها در كابل ، گجرات و لاهور صاحب صوبه بود و در آخر به اتاليقى دامادش شاهزاده دانيال بن اكبر منصوب شد و در شعبان 1022 قمرى ، در پيشاور چشم از جهان فروبست و منصب ششهزارى داشت . او دستى هم در شعر و شاعرى داشت و اشعارى زيبا و روان مىسرود : اكبرنامه 3 / 666 ؛ طبقات اكبرى ، 2 / 435 ؛ منتخب التواريخ ، 3 / 188 ؛ جهانگيرنامه ، ص 144 ؛ مآثر الامراء ، 3 / 69 ؛ عرفات العاشقين ، برگ 603 ؛ خير البيان ، برگ 423 ؛ كاروان هند ، 1 / 402 ذيل تذكرهء دانهى نيشابورى ؛ فرهنگ سخنوران ، 2 / 747 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ، 1 / 547 ، 645 ، 667 ؛ تاريخ ادبيات در ايران صفا ، 2 / 607 ، 1059 .