[ « 244 » ] [ صادق حلوايى ] [ متوفى 1005 ق / 1597 م ] صادق ، تخلّص شريف علّامة العلماء النّحرير ، دستور الفضلاء الخبير ، المعقول عند الخالق و الخلايق ، اقضى القضاة و اعدل الولاة ، قاضى محمّد صادق الآخوند است كه صفات كمال و نعوت جلال ايشان ، بين الاخيار ، كالشّمس فى وسط النهار ، ظاهر و پيدا و لايح و هويداست و محتاج به تعريف نيستند . ذات با بركات ايشان به اطوار سنجيده و كردار پسنديده آراسته بود و پايهء دانش ايشان در علوم نه چنان مرتفع بود كه خامهء دو زبان ، سالهاى فراوان و قرنهاى بىپايان ، عشرى از اعشار آن را در حيّز بيان تواند آورد . بيشتر از موالى « 1 » زمان از خوان افادهء ايشان استفاده نموده‌اند . تولّد شريف ايشان در بلدهء محفوظهء سمرقند فردوس‌مانند بوده ، كسب فضايل

--> ( 244 ) . محمد صادق حلوايى ، شاعر تاجيك و از نوادگان شمس الائمهء حلوايى و از شاگردان احمد جندى بود . پدرش در سمرقند حلواگر بود . سفرى به حج رفت و در بازگشت در هند ماند و در لاهور مدتى به تدريس پرداخت و بار ديگر به حج رفت و در راه بازگشت به سمرقند به كابل وارد شد و سپس به سمرقند ، عزيمت نمود و به دربار عبد اللّه خان راه يافت و به تدريس در مدرسهء الغ بيگ مشغول شد : هفت‌اقليم ، 3 / 383 - 384 ؛ شام غريبان ، ص 148 - 149 ؛ شمع انجمن ، ص 126 ؛ صبح گلشن ، ص 241 - 242 ؛ تذكرهء علماى هند ، ص 91 ؛ سخنوران صيقل روى زمين ، ص 112 - 113 ؛ منتخب اللطائف ، ص 245 ؛ نشتر عشق ، 1 / 855 - 856 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ، 1 / 547 ، 587 ، 653 ؛ دائرة المعارف ادبيات و صنعت تاجيك ، 2 / 384 ؛ دائرة المعارف شوروى تاجيك ، 7 / 66 - 67 ؛ الذريعه ، 9 / 2 / 579 ؛ فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى پاكستان ، 9 / 2148 ؛ دانشنامهء ادب فارسى در آسياى مركزى ، 1 / 558 - 559 ؛ نگارستان سخن ، ص 52 ؛ تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، 2 / 380 ؛ طبقات اكبرى ، 2 / 458 . ( 1 ) . در نسخهء استنساخ شده : ( حوالى ) .