ملاقات مطربى ، با جهانگير شاه است و ذكر موضوعى خاص را دربر دارد كه مطربى استادانه آنها را به تصوير كشيده است . براى اينكه علت تأليف و تدوين اين وقايع روشن شود ، اندكى به عقب بازمىگرديم و از زمانى شروع مىكنيم كه مطربى در پايانهء سال 1035 قمرى / 1626 ميلادى ، در راه سفر به هند ، از طريق درهء خيبر به شهر پيشاور مىرسد . او خود داستان ورود به شهر پيشاور را در اين سال چنين نوشته است : « در اين سفر مبارك در تاريخ سنهء خمس و ثلاثين و الف [ 1035 ق ] چون به ولايت پيشاور رسيدم ، روزى در چارباغ پيشاور مجلسى بود ، جمعى از مردم سمرقند در آنجا بودند . » « 1 » در 19 ربيع الاول 1036 / 29 نوامبر 1626 بعد از ظهر روز چهارشنبه مطربى در لاهور بوده و به ديدن قمر الدين حسين خواجه خان تورانى ، مىرود و گويا وى واسطهء ديدار مطربى با جهانگير مىگردد . « 2 » مطربى تمام ربيع الآخر همين سال را نيز ، در لاهور گذرانيد و به تكميل و تجديدنظر ، در نسخهء زيباى جهانگير پرداخت و بالاخره در نهم جمادى الآخر همين سال روز پنجشنبه ، به پيشگاه جهانگير رسيد و تا دوم ماه رجب همين سال مرتب به ديدن جهانگير رفت و حاصل اين ديدارها 24 مصاحبه با جهانگير است . « 3 » در اين مصاحبه‌ها و مذاكرات مطالبى دربارهء حافظ شيرازى ؛ احوال مقبرهء امير تيمور در ماوراء النهر ؛ وقايع زمان عبد اللّه خان ازبك و اعمال خارق العادهء جلال طبيب ؛ ميرزا باقى انجمى ؛ ابول بى ازبك ؛ عبد اللطيف خان بن كوچكونكچى ؛ ملا شمع يك‌پلى خبيثى ؛ جنگ شتر و آهو در دربار جهانگير ؛ پدربزرگ مطربى شاعر ؛ شيخ نور الدين بصير قطب چهاردهم ؛ عبد الرحيم خواجهء جويبارى ؛ محمد حكيم ميرزا عموى جهانگير و حالات وى ؛ موسيقى ؛ حضرت موسى و قوم بنى اسرائيل ؛ شرح‌حال ميرم سياه خراسانى ؛ عبد الرحمن جامى ؛ حكيم مسيح الزمان ؛ كتاب جهانگيرنامه ؛ خواجه ابو هاشم دهبيدى

--> ( 1 ) . تذكرة الشعراى جهانگير ، ص 88 . ( 2 ) . همانجا ، ص 91 . ( 3 ) . همانجا ، 78 - 79 ؛ خاطرات مطربى .