[ « 204 » ] نظيرى مشهدى [ زندهء 1030 ق / 1621 م ] نظيرى مشهدى ، از شعراى خوشگوى مشهور است و در فنّ قصيده‌گويى ، به غايت پرزور ، معانى خوب را در عبارات مرغوب مؤدّى گشته ، رتبهء سخن را به مقامى رسانيده كه به بىنظيرى ، متفرّد زمان گرديده بود ، در ايّام سلطنت خاقان شهادت نشان ، عبد المؤمن خان ، در سمرقند فردوس‌مانند ، با او ملاقات كردم ، صورت نيكو و سيرت دلجو داشت . اين قصيدهء مشهورش را به رسم يادگار نوشته داد : قصيده : كشتى طبع مرا معنا چو دريايى كند * بادبان فطرتم هردم فلك‌سايى كند فيض طبعم گر كند لطف بيان را تربيت * در حريم بيضه طوطى عزم گويايى كند شاهباز فطرتم جايى پرد كانجا جنون * ذو فنون عقل را تشنيع رسوايى كند گر وزد تأثير انفاسم بر اقسام صور * پنجهء تصوير بر ديوار گيرايى كند يوسف طبعم چو درپوشد قباى دلبرى * اعتبار هودج شوقش زليخايى كند ليك با اين فطرت عالى نمىدانم چرا * مدح اين دنياپرستان بهر دنيايى كند

--> ( 204 ) . نظيرى يا نظير مشهدى كه از سال تولد وى اطلاعى در دست نيست ، از شاعران سدهء يازدهم هجرى است كه مدتى در هند به سر برده و چون با نظيرى نيشابورى در تخلص مشترك بودند ، نظيرى نيشابورى به او ده هزار روپيه داد ، تا حرف ( يا ) را از آخر تخلص خود حذف كند و تخلص خود را « نظير » قرار دهد . نظيرى مشهدى از هند به مشهد بازگشت و پس از مدتى به حج رفت و به قولى پيش از سفر هند به حج رفته است : عرفات العاشقين ، برگ 773 - 774 ؛ خير البيان ، برگ 333 ؛ سرو آزاد ، ص 55 - 56 ؛ كلمات الشعراء ، ص 112 ؛ كاروان هند ، 2 / 1444 - 1449 ؛ تذكرهء ميخانه ، ص 794 - 795 ( حاشيه ) ؛ رياض الجنهء زنوزى ، روضهء پنجم ، قسمت دوم ، برگ 941 ؛ مطلع الشمس اعتماد السلطنه ، 2 / 449 ؛ شمع انجمن ، ص 457 ؛ تذكرهء روز روشن ، ص 708 ؛ آتشكدهء آذر ، ص 101 ؛ رياض الشعراى والهء داغستانى ، برگ 419 ؛ صحف ابراهيم ، برگ 324 ، ( ش 140 ) ؛ خلاصة الافكار ، برگ 319 ؛ مرآت جهان‌نما ، برگ 123 ؛ تذكرة الشعراى جهانگير ، ص 31 ، 67 ؛ الذريعه ، 9 / 4 / 1212 - 1213 ؛ فرهنگ سخنوران ، 2 / 945 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ، 1 / 429 .