سلطان محمد مطربي سمرقندي
506
تذكرة الشعراء ( فارسي )
زمين و صور اقاليم ، فصلى آورده و چنين فرموده كه : « بدان كه زمين مدوّر است ، مانند گويى در ميان آسمان و سطح كرهء زمين ، به دايرهء مشرق و مغرب و دايرهء نصف النهار كه هردو بر زواياى قائمه ، متقاطع شوند به چهار قسم مىشود : شرقى شمالى ، غربى شمالى ، شرقى جنوبى ، غربى جنوبى و زمين آنچه معمور است ، در نصف شمالى افتاده است و از اين نصف شمالى ، نصفى معمور است كه ربعى از ارباع زمين باشد طولانى ، مشتمل بر اقاليم سبعه و دريايى گرداگرد او كه آن را محيط خوانند و استدارت زمين ، از موضع خط استوا ، 360 درجه است ، به زيج مأمونى و هردرجه 22 فرسنگ و هرفرسنگى ، سه ميل و هرميلى ، چهار هزار گز و هرگزى ، 24 انگشت و هرانگشتى ، شش جو بر پهلوى يكديگر نهاده . پس بر اين تقدير ، مساحت بسيط بحر و برّ ، 132416 هزار ميل است و مساحت معمورهء آن 8143320 « 1 » فرسنگ است ، و اللّه تعالى اعلم . « 2 » و صور اقاليم را چنين [ ترسيم ] نموده نمايش تصوير
--> ( 1 ) . در اصل : ( هشتهزار هزار و صد و چهل و سه هزار و سيصد و بيست ) . ( 2 ) . تاريخ بناكتى ، ص 315 .