اما در اواخر همين دورهء فترت ، يعنى از نيمهء دوم سدهء دهم هجرى / شانزدهم ميلادى ، ارتباطات گسيختهء فرهنگى و ادبى ، بار ديگر ، از نو پا گرفت و رو به بهبودى نهاد و شاعران و اديبانى از ماوراء النهر ، برخاستند كه فرهنگ و ادب فارسى را تا حدودى در ماوراء النهر ، زنده نگهداشتند كه برخى از آنها را به اختصار برمىشماريم : 1 . عبد الرحمان مشفقى ، شاعر غزل‌سرا و هجاگوى قرن دهم كه در مرو پا به عرصهء گيتى نهاد و در سمرقند و بخارا باليد ، تا آنجا كه ملك الشعراى عبيد اللّه خان ازبك گرديد و به سال 996 قمرى / 1588 ميلادى ، درگذشت . 2 . محمد اسحاق شوكت بخارايى ، شاعر سدهء دهم هجرى ، كه از شغل پدرى خود يعنى صرّافى روى گرداند و زادگاه خويش را ترك كرده و به هرات و سپس به اصفهان رفت و در خارج شهر و در مزار شيخ على بن سهيل ، مقيم شد و در همانجا نيز چشم از جهان فروبست . 3 . خواجه حسن نثارى بخارايى ، شاعر و اديب برجستهء اين دوره كه در بخارا مىزيست و شاگردان بسيارى را پروراند و تذكره‌اى از شاعران زمان خويش را فراهم آورد و نام شاعران پارسىگوى فرارود را زنده نگاه داشت . 4 . محمد مطربى سمرقندى كه با مسافرتهاى خود به اطراف و اكناف فرارود ، و قسمتى از بلخ و هرات و هند ، آثار شاعران و اديبان زمان خود را گردآورى نمود و باعث رواج دوبارهء فرهنگ و ادب فارسى در فرارود شد . « 1 » از سوى ديگر ، در همين دوره ، آثار گروهى از نمايندگان ادب فارسى ، از ايران و شبه‌قاره مانند : ثنايى مشهدى ، ظهورى ، عرفى شيرازى ، نظيرى ، فيضى دكنى ، شيرى

--> - مقدمه و تصحيح ظاهر احرارى ؛ مشفقى و ايجاديات او ، ظاهر احرارى ؛ مجلهء سيمرغ « ادبيات تاجيك در دورهء بيدارى » مهراب اكبرى ، سال دوم ، شمارهء يك و دو ( 1374 ش ) ص 353 - 355 . ( 1 ) . همان منبع پيشين .