[ « 133 » ] حياتى گيلانى [ متوفى 1028 ق / 1619 م ] حياتى گيلانى ، در ولايت هندوستان نشوونما يافته ، در ملازمت ميرزا خان مىبوده ، از شعراى خوشگوست و اين مطلع از اوست : مطلع : چنان به ياد تو دل عيش جاودان دارد * كه ذوق درد تو از خويش هم‌نهان دارد

--> ( 133 ) . كمال الدين حياتى گيلانى ، از شاعران معروف اوايل سدهء يازدهم هجرى است . وى آغاز زندگانى را در زادگاه خود گذراند و در روزگار جوانى ، شغل بازرگانى پيشه ساخت و به كاشان آمدوشد مىكرد و در آنجا با شاعران ، معاشرت و مشاعرت مىنمود و پس از چندى به هندوستان سفر كرد و به خدمت همشهرى خود حكيم مسيح الدين ابو الفتح گيلانى درآمد و به وسيلهء او به دربار اكبر شاه راه يافت و در سلك ملازمان وى درآمد و به مناصبى رسيد ، سپس در عهد جهانگير شاه به خدمت وى درآمد و در سال 1028 قمرى در شهر آگره چشم از جهان فروبست . تعداد ابيات اشعار وى را فخر الزمانى كه معاصر اوست قريب به هفتهزار نوشته و از آن نسخه‌هاى نادرى در دست است . غير از قصيده و غزل حياتى دو مثنوى معروف دارد ، يكى به نام « سليمان و بلقيس » در سه هزار بيت و ديگرى ضميمه يا تتمّه و يا تكلمه‌اى بر « تغلق‌نامهء » امير خسرو دهلوى كه به امر جهانگير شاه آن را به انجام رساند و هموزن خود زر از جهانگير دريافت كرد : مآثر رحيمى نهاوندى ، 3 / 738 - 781 ؛ هفت‌اقليم ، 3 / 149 - 151 ؛ ضميمهء تغلق‌نامهء امير خسرو دهلوى از حياتى گيلانى ، به كوشش دكتر سيد امير حسن عابدى ، چاپ دهلى ؛ تذكرهء نصرآبادى ، ص 313 ؛ تذكرهء ميخانه ، ص 809 - 817 ؛ خلاصة الاشعار تقى الدين كاشى ، ذيل حياتى گيلانى ؛ تاريخ ادبيات در ايران صفا ، 5 / 1 / 457 ، 468 ، 474 ، 505 ، 598 و 5 / 2 / 731 و 1007 - 1012 ؛ مجمع النفائس ، ص 192 ؛ كاروان هند ، 1 / 335 - 348 ؛ طبقات اكبرى ، 2 / 506 ؛ منتخب التواريخ ، 3 / 219 - 221 ؛ آيين اكبرى ، 1 / 307 - 308 ؛ جهانگيرنامه ، ص 92 ؛ رقعات حكيم ابو الفتح گيلانى ، ص 58 - 60 ، 127 - 128 ، 153 ؛ خير البيان هادى ، برگ 257 ؛ شعراى ايرانىنژاد در شبه‌قاره ، مجلهء هلال ، ج 11 ، ش 2 ، ص 25 - 26 ؛ شمع انجمن ، ص 124 ؛ الذريعه ، 9 / 1 / 269 ؛ شام غريبان شفيق ، ص 82 - 83 ؛ تذكرهء پيمانه ، ص 5 ؛ خلاصة الافكار ابو طالب ، برگ 345 ؛ فرهنگ سخنوران ، 1 / 281 - 282 ؛ نتايج الافكار ، ص 187 - 188 ؛ تاريخ علما و شعراى گيلان ، ص 98 - 99 ؛ تذكرة الشعراى جهانگير ، ص 22 ، 56 .