سلطان محمد مطربي سمرقندي
395
تذكرة الشعراء ( فارسي )
[ « 130 » ] حكيم ركنا كاشانى [ متوفى 1066 ق / 1656 م ] حكيم ركنا كاشانى است . فضيلت اندوخته ، زبان شعر را از شيخ على نقى آموخته بوده و به خوشگويى در زمان خود متفرّد مىنموده ، طبع دقيق داشته و در دقت سخن دقيقهاى فرونمىگذاشته و العجب با وجود كثرت مبالغه در معانى ، اشعارش از دايرهء اعتدال بيرون نرفته ، بيشتر گفتارش به طرز رباعى مطرّز است و اين رباعى را بسيار نيكو گفته : رباعى : زان خوبترى كه كس خيال تو كند * يا همچو منى فكر وصال تو كند شايد كه به آفرينش خود نازد * ايزد چو تماشاى جمال تو كند
--> ( 130 ) . ركن الدين مسعود پسر حكيم نظام الدين على ، متخلّص به « مسيح » و « مسيحى » و مشهور به « حكيم ركناى كاشانى » ، از پزشكان عارف و شاعران ماهر و معروف ايران كه در كاشان چشم به جهان گشود و به دربار شاه عباس راه يافت ، سپس به هندوستان رفت و پس از مدتى به ايران بازگشت و به دربار شاه صفى به اصفهان رفت و بعد به شيراز و از آنجا به كاشان بازگشت و در 1066 قمرى درگذشت : رياض الجنهء زنوزى ، روضهء پنجم ، قسم دوم ، ص 919 ؛ صحف ابراهيم ، برگ 274 - 275 ؛ كلمات الشعراء ، ص 106 ؛ تذكرهء حسينى ، ص 524 ؛ الذريعه ، 9 / 3 / 1041 - 1043 ؛ هفتاقليم ، 2 / 464 - 467 ؛ تذكرهء ميخانه ، ص 495 - 522 ؛ عرفات العاشقين ؛ تذكرهء نصرآبادى ، ص 214 - 216 ؛ مجمع الخواص ، ص 53 ؛ اكبرنامه ، 3 / 816 ؛ توزك جهانگيرى ، ص 339 - 340 ؛ عمل صالح ، 1 / 229 ، 275 ، 504 ؛ سرو آزاد ، ص 89 - 91 ؛ خزانهء عامره ، ص 412 ؛ مآثر الامرا ؛ 2 / 283 ، 791 ؛ كاروان هند ، 2 / 1293 - 1304 ؛ گلستان هنر ، ص 122 - 123 ؛ خير البيان ، برگ 299 - 301 ؛ صبح صادق ، ص 52 - 53 ؛ ريحانة الادب ، ص 5 / 312 - 313 ؛ رياض العارفين ، ص 399 - 400 ؛ قاموس الاعلام ، 6 / 4284 ؛ آتشكدهء آذر بمبئى ، ص 252 - 253 ؛ بهارستان سخن ، ص 499 - 501 ؛ نتايج الافكار ، ص 640 - 643 ؛ ايضاح المكنون ، 1 / 530 ؛ مجلهء ارمغان ، 13 / 229 - 230 ؛ فهرست نسخههاى خطى فارسى موزهء بريتانيا ، 2 / 688 - 689 ؛ فرهنگ سخنوران ، 2 / 842 - 843 كه در آن منابع ديگرى نيز ، معرفى شده است .