سلطان محمد مطربي سمرقندي

362

تذكرة الشعراء ( فارسي )

مىشود پژمرده از باد خنك هرگل ولى * تازگىّ آن گل رعنا ز آه سرد ماست جانب كويش گذشتم همره سيل سرشك * گفت آن گل « واهى » خاشاك راه‌آورد ماست [ « 106 » ] والهى قمى [ متوفى حدود 1025 ق / 1616 م ] والهى قمى ، از شعراى خوشگوى ولايت قم بوده و اين بيت را ، عجب نيكو گفته :

--> ( 106 ) . مير يوسف يا مير محمد يوسف والهى قمى ، از شعراى نامدار نيمهء دوم قرن دهم و ربع اول قرن يازدهم هجرى است . وى شاعرى توانا ، موسيقىدان و شعرشناس بوده است و به عتبات عاليات و هند سفر كرده است كه احتمالا در فاصلهء سالهاى 1022 - 1025 قمرى درگذشته است . وى شاعرى شيرين كلام و از سادات دار المؤمنين قم بوده است و ديوانى حاوى نزديك به ششهزار بيت دارد . دو قصيدهء وى در مدح على بن موسى الرضا ( ع ) و بيش از 192 بيت از غزليات او و هفت رباعى و قطعه از او در خلاصة الاشعار ذكر شده است . بيشتر تذكره‌نويسان شرح‌حال و اشعار وى را آورده‌اند كه به برخى از آنها اشاره مىشود : آتشكدهء آذر ، 3 / 1343 - 1348 ؛ تذكرهء هفت‌آسمان ، ص 152 - 153 ؛ هفت‌اقليم ، 2 / 517 كه عنوان وى را « امير الهى » آورده است ؛ تذكرهء تحفهء سامى ، ص پانزده و 59 ، 251 ؛ تذكرهء روز روشن ، ص 888 - 890 ؛ گلزار جاويدان ، 1 / 19 و 2 / 1479 ؛ تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، 1 / 531 و 2 / 688 ، 695 ؛ تاريخ عالم‌آراى عباسى ، 1 / 132 ؛ شمع انجمن ، ص 512 ؛ مكتب وقوع در شعر فارسى ، ص 1 ، 535 - 543 ، 643 ؛ تذكرهء سخنوران قم ، ص 324 - 336 ؛ تذكرهء ميخانه ، ص 355 ؛ تذكرهء پيمانه ، ص 15 ؛ مجمع الخواص ، ص 82 ؛ تذكرهء حسينى ، ص 359 - 360 ؛ رياض الجنهء زنوزى ، روضهء پنجم ، قسم دوم ، ص 951 ؛ صبح گلشن ، ص 585 ؛ قاموس الاعلام ، 6 / 4671 ؛ خلاصة الاشعار و زبدة الافكار ، خطى ، اصل سوم ، فصل اول ؛ خلاصة الافكار ، برگ 329 ؛ رياض الشعراء والهء داغستانى ، برگ 432 ؛ خير البيان ، برگ 272 ؛ مرآت جهان‌نما ، برگ 126 ؛ صحف ابراهيم ، برگ 337 ؛ فرهنگ سخنوران ، 2 / 974 ؛ نشتر عشق ، 5 / 1666 - 1667 ؛ گلزار جاويدان ، 2 / 1689 ؛ عرفات العاشقين ، ص 1148 - 1151 ؛ طبقات اكبرى ، 2 / 520 .