سلطان محمد مطربي سمرقندي

229

تذكرة الشعراء ( فارسي )

مطلع : زلفت كه تكيه بر ورق گل به ناز كرد * هندو نگر كه پاى به مصحف دراز كرد « 1 » و له : ديده‌ام سنگيندلان را ديده‌تر دارد بسى * گريه‌اى كز روى درد آيد ، اثر دارد بسى « 2 » [ « 36 » ] امّتى مشهدى [ متوفى 955 ق / 1548 م ] امّتى مشهدى ، از فضيلت خالى نبوده و به مضمون : « الخط نصف العلم » در خطّهء خطّ كوشش بسيار نموده و از خوشنويسان گشته بود و خيالات نيكو و مقالات دلجو دارد و اين غزل از گفتار دلپذير اوست : غزل : شادمانى ره نيابد در دل ناشاد ما * گر به مرگ غم كند هجران مبارك‌باد ما

--> ( 1 ) . از ديوان انيسى فهرست‌نويسان ، نسخه‌اى نشان نداده‌اند ، اما از : « مثنوى محمود و اياز » او ، استاد ارجمند آقاى احمد منزوى در « فهرست نسخه‌هاى فارسى » ، جلد 4 ، ص 3174 - 3177 ، هيجده نسخه معرفى كرده است كه نسخه‌اى از آن در موزهء بريتانيا ، جزو مجموعهء شمارهء 4772 موجود است . ( 2 ) . اين بيت شعر را رازى در « هفت‌اقليم » ، 2 / 565 به ضميرى ولد حيرانى نسبت داده است با اين تفاوت كه به جاى : ( ديده‌ام ) ، ( گريه‌ام ) آورده است . ( 36 ) . امّتى مشهدى ، در آغاز « لعلى » تخلص مىكرد ، سپس به « امتى » تغيير داد . گويا نامش ابراهيم بوده است و مدتى ملازم قاضى سلطان تربتى بوده كه در زمان شاه عباس صفوى حاكم مشهد بود و به قولى در 941 و يا 955 قمرى درگذشت و به قولى در 1013 يا 1019 قمرى چشم از جهان فروبسته است او را امتى تربتى يا ترمدى نيز ناميده‌اند : صبح گلشن ، ص 38 ؛ تذكرهء نتايج الافكار ، ص 38 - 39 ؛ تحفهء سامى ، ص 355 ؛ مخزن الغرائب ، ص 184 - 185 ؛ شمع انجمن ، ص 68 با عنوان امينى تربتى ؛ تذكرهء نصرآبادى ، ص 261 ؛ تخلصنامهء جاويدان ، 1 / 109 ؛ عرفات العاشقين ، ذيل امتى ؛ فرهنگ سخنوران ، 1 / 89 ؛ گلزار جاويدان ، 1 / 135 ؛ خير البيان ، برگ 360 - 361 ؛ رياض العارفين آفتاب ، ص 78 .