سلطان محمد مطربي سمرقندي

167

تذكرة الشعراء ( فارسي )

[ « 12 » ] [ محمد رشيد خان كاشغرى ] [ زندهء 1006 ق / 1597 م ] وصف جليل و ذكر جميل مهر سپهر سرورى و ماه آسمان عدالت و دادگسترى ، محمد رشيد خان كاشغرى . پادشاهى بوده فضيلت شعار و معدلت آثار . پيوسته ، قصر رفيع البنيان شريعت نبوى را ، به قواعد عدالت ، مشيّد مىگردانيده و همواره ، اساس بىاندراس ملت مصطفوى - صلّى اللّه عليه و سلّم - به ضوابط نصفت ، مؤكّد مىساخته و با وجود سلطنت و جهانبانى و حشمت و كامرانى ، در لباس درويشى و پلاس دلريشى ، تعيّش مىنموده و در پرهيز از لقمهء پراكنده ، سعى بليغ مىفرموده . نظم : تخم لقمه است ، در آب و گل تو * مىكند همچو خودى حاصل تو گل نشانى بفروزد گلشن * خار كارى بدراند دامن و مطعوم و ملبوس خود را از وجه كتابت ، به هم مىرسانيده و به غايت چست‌نويس بوده . خواجه عبد اللّه كاشغرى ، به فقير گفت كه : حضرت سلطنت شعارى ، در يك روز از هزار بيت ، متجاوز مىنويسد . طبع خوب دارد و اين غزل را گفته ، به فاخرهء بخارا فرستاده ، از حضرت مخدومى حسن خواجه نثارى ، جواب طلبيده بود :

--> ( 12 ) . محمد رشيد خان بن عبد الكريم خان كاشغرى ، فرمانرواى ياركند و حاكم آن ديار كه در نيمهء دوم قرن دهم هجرى يعنى حدود 963 ق / 1555 م بر آن ديار حكمرانى داشته است : اكبرنامه ، 1 / 420 و 3 / 732 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ، 1 / 572 ؛ كاروان هند ، 2 / 1134 پاورقى .