سلطان محمد مطربي سمرقندي
159
تذكرة الشعراء ( فارسي )
[ « 8 » ] [ دوستوم سلطان ] [ مق 1007 ق / 1595 م ] وصف جليل و ذكر جميل شهريار هدايت نشان كرامت مكان ، دوستوم سلطان بن اسكندر خان اسم سامى و نام نامى ايشان عبد القدوس سلطان است [ و ] به دوستوم سلطان شهرت يافته بودند . حضرت مخدومى حسن خواجه نثارى ، مىفرمودند كه : حضرت سلطنتپناهى ، از صغر سنّ ، به شرف توبه مشرّف شده با وجود مرتبهء ملوكى ، در كسوت درويشى ، به اهل عالم سلوك مىنمايند ، به غايت عابد و مرتاض بودند . پيوسته طريق عدالت و نصفت را شعار خود ساخته ، به رضاجويى خواطر رعايا و عموم برايا مىكوشيدند . در زمان سلطنت ايشان ، در هيچ كف پايى ، خارى و در هيچ دلى ، آزارى نبود و هر مملكتى را كه ذات ملكى صفاتش ، مالك مىگرديد ، به اعتبار معمورى و آبادانى ، بر ممالك ديگر مفاخرت مىكرد و حضرت مخدومى مذكور را در مدح آن حضرت قصايد غرّا بسيار است و اين مطلع از آن جمله است : مطلع : اى كمال دولتت از وصمت نقصان برى * وى ضمير روشنت آيينهء اسكندرى
--> ( 8 ) . عبد القدوس سلطان بن اسكندر خان معروف به دوستوم سلطان كه از طرف عبد اللّه خان شيبانى فرماندار ولايت كرمينه بود و سپس حكومت ولايت تاشكند يافت و در 1007 قمرى به دست عبد المؤمن خان ازبك كشته شد . او پادشاهى ادبپرور بود و در محفل وى اديبان و شاعران شركت داشتند . خواجه عبد السلام بخارى از وزيرزادگان منصب كتابدارى وى را به عهده داشته است : تاريخ نظم و نثر در ايران ، 1 / 634 .