معلوم نيست تا چه اندازه به تحقق پيوسته باشد و چنان مىنمايد كه خود عاشق‌پيشگى را بسى دوست مىداشته و آن را لازمهء شاعرى مىدانسته است . در ذكر احوال شاعران هم گاهى جنبهء بىطرفى را رعايت نكرده و شاعر درجهء چندم را در طراز شاعرى فحل و توانمند قرار داده است ، با اين حال تذكرهء ياد شده از جهت اشتمال بر اشعار زياد از شاعران گمنام و ذكر پاره‌اى از رويدادها و حوادث تاريخى و توصيف اخلاقيات صاحبان تراجم كه نماد ويژگيهاى اخلاقى و خويها و منشهاى افراد جامعهء خويش بوده‌اند ، خواننده را با جامعه‌شناسى زمان آشنا مىكند و به هر تقدير همت و پشتكار و شعردوستى فزون مقدار او درخور تحسين و سپاسگزارى است . و تذكره‌اش از منابع دست اول قرن دهم و اوايل قرن يازدهم ، بلكه يكى از مهمترين منابعى است كه مورد استفادهء پژوهشگران تاريخ ادبيات ايران قرار گرفته است . كلّ تذكرهء تقى الدين مشتمل بر شرح حال 650 شاعر ايران از گذشته تا همزمانان تذكره‌نويس ( 975 - 1016 ) است كه از سال 975 هجرى با ذكر دعا براى بقاى پادشاهى شاه تهماسب آغاز گرديده و اصول دوازده‌گانهء پايانى به شاه عباس اول صفوى تقديم شده است . بخش پايانى اين كتاب - معاصران - ترجمهء احوال 385 شاعر سدهء دهم هجرى را دربر دارد كه از 12 اصل به شمارگان برجهاى آسمانى - به گفتهء مؤلف - تشكيل يافته است . هريك از اصول دوازده‌گانه به شرح زير به شهرها و نواحى مختلف ايران اختصاص دارد كه در دو فصل مرتب شده است : فصل اول : در شرح احوال شاعرانى است كه در دوران زندگى مؤلّف مىزيسته‌اند و به قول خودش بعضى را به ملازمت رسيده و به شرف قدومشان مشرّف گرديده است . فصل دوم : در شرح احوال شعرايى است كه بنا به گفتهء او ، در زمان تأليف كتاب خير مآل رخت هستى از دامگاه فنا به آرامگاه بقا كشيده‌اند و بعضى از آنها را در اوايل سن به صحبت رسيده . مجموعهء جلد ششم خلاصة الأشعار شامل بخشهاى اصلى ذيل است : 1 - در ذكر شعراى دار المؤمنين كاشان 2 - در ذكر شعراى دار المؤمنين اصفهان ، 47 شاعر