مؤلف مجهول
فهرست 19
تذكرهء بغراخانى ( تذكره مشايخ اويسيه ) ( فارسي )
با وجود اين ، تذكرهء بغراخانى از مطالب عرفانى و اخلاقى پرارزش و سودمند خالى نيست و مطالب عرفانى و اخلاقى بسيار ، نزديك به افق درك و فهم عامه بيان شده است . و نثر آن ساده و مقرون به لطف و زيبايى خاص است . در اين تذكره احوال عرفايى را مىخوانيم كه به نام ايشان كمتر آشنا هستيم و خود مؤلف در مقدمهء اين كتاب اعتراف مىنمايد كه اينها كسانى بودهاند كه احوال و كرامات ايشان تحرير نيافته و اين اول بار است كه مؤلف احوال و كرامات ايشان را ضبط مىنمايد تا من كل الوجوه پوشيده نماند . اما مؤلف در ذكر تاريخها دقت نكرده ، با وجود آن كتاب از تذكر تاريخها خالى نيست و در بعضى موارد تاريخ وفات عارف ذكر شده است . در آخر كتاب مانند بعضى از كتب ديگر تذكرة الاولياء شرحى از احوال عرفاى نسوان را نيز آورده است مانند : بىبى صالحه ، بىبى صفيه ، بىبى عتبه ، بىبى زهره ، بىبى عليمه ، بىبى عايشه ، بىبى مريم . نثر اين كتاب نرم و روان و دور از هر نوع پيچيدگى و عارى از تعقيد و پيرايهء لفظى است و مؤلف عنايتى چندان به زيبائى كلام و لفاظى و صنعتگرى در سخن نمىداشته است . البتّه بحثهاى سرآغاز هر باب و فصل اين كتاب گاه متكلفانه است و مؤلف عبارت مسجع آورده و همچنين در به كار بردن بعضى از واژهها به خطا افتاده است . با توجه به جملات و عبارات كتاب بايد گفت تذكرهء بغراخانى كتابى است به نثر مرسل ، و نثر مسجع فقط در آغاز بعضى ابواب و فصول كتاب ديده مىشود . بهعلاوه اين كتاب شامل آيات قرآن و احاديث و اقوال مخصوص عرفا و مشايخ متصوفه است و نوشتههاى مؤلف غالبا از آيات قرآن و اخبار نبوى و كلمات قصار عرفا مايه مىگيرد . شيوهء او در استشهاد به آيات قرآن چنين است كه گاه آيهاى از قرآن را مناسب مطلبى كه طرح مىشود در آغاز مىآورد و آن را به فارسى ساده و روان نقل مىكند تا خواننده به سهولت دريابد كه منظور چيست . و گاه چند آيه و حديث را باهم مىآورد و از حاصل مجموع آنها استنتاج مطلب مىكند . لازم به تذكر است با همه تفحصى كه به كار رفت تاريخ قطعى نوشتن اين كتاب معلوم نگشت . اما چون سبك نثر كتاب به دورهء تيمورى بسيار شبيه است شايد بتوانيم بگوئيم كه اين