2 - رونق و شكوه خانقاه‌ها و بسط و توسعهء آنها ، در اطراف و اكناف ممالك اسلامى ، به نسبتى زياد ، در پيشرفت و اشاعهء تصوف تأثير كرد و اين خانقاه‌ها و زاويه‌ها و رباطها و باشيدن‌گاهها كه در دوره‌هاى قبل ، فقط براى اجتماع صوفيه تدارك شده بود ، رفته‌رفته ، به اوج اهميت خود رسيد . جهانگردان ، مخصوصا ابن بطوطه سياح قرن هشتم در باب وفور اين اماكن و كثرت صوفيان و درويشان و عزت و حرمت مشاهد و مزارات و مقابر مشايخ و اولياء ، در كتاب خود ، شرحى آورده است . كثرت خانقاه‌ها و داير بودن و رونق داشتن آنها كه وسائل آسايش عده‌اى زياد از صوفيان و مسافران و ابناء السبيل را در بر داشت ، نشان روشن توجه و علاقهء مردم ، به‌ويژه طبقهء حاكم و ممتاز زمان ، به طرف تصوف بود . اين مواضع ، با سازمانهاى وسيع و موقوفات زياد ، از سوئى ، محلى بود براى ارشاد راهنمائى مريدان و دادن تعليمات لازم از طرف شيخ به طالبان و سالكان و انعقاد مجالس وعظ و تذكير كه از سنت‌هاى جاريهء خانقاه بود و انجام دادن رياضتهاى گوناگون و ورزش‌هاى روحى ، چون چله‌نشينى و شب‌زنده‌دارى و گرفتن ذكر و غيره و از سوئى ديگر ، مكانى بود براى پذيرائى رهگذران و مسافران و ابناء السبيل كه در آنجا بياسايند و غذا بخورند . اين كار نيز ، در جلب نظر مردم ، از وسائل بسيار خوب بشمار مىرفت ، مخصوصا كه در مجالس وعظ و تذكير و ارشاد و سماع ، همهء مردم حق شركت داشتند . اين خانقاه‌ها و رباطها و زاويه‌ها را ، پادشاهان و وزيران و اميران و صاحبان جاه و مقام ، در اكناف مملكت ، ساخته بودند ، چون آنان ، به‌نحوى از انحاء ، نسبت بمشايخ و علماء دلبستگى و ارادت داشتند و يا از نفوذ معنوى آنان ، براى حكومت كردن ، بهره‌ور مىشدند . ازآن‌رو براى نگهدارى و اداره كردن و داير داشتن اين مؤسسات ، موقوفاتى بسيار ، با درآمد كافى ، اختصاص داده بودند . مالداران نيز نذورات و فتوحاتى زياد هديه مىكردند كه زير نظر شيخ و پيشواى خانقاه در آنجا صرف شود . 3 - بنا بر عقيدهء صوفيه ، هركس مجذوب حق شود ، در حال حيات و پس از مرگ