جعفر بن محمد رودكى سمرقندى و ابو منصور دقيقى و ابو الحسن كسايى مروزى و ابو القاسم حسن بن احمد عنصرى بلخى و ابو يزيد محمد غضائرى رازى و ابو النجم احمد بن قوص منوچهرى دامغانى و ابو بكر زين الدين بن اسماعيل ازرقى هروى و مسعود سعد سلمان و ابو عبد اللّه محمد بن عبد الملك معزى نيشابورى و شهاب الدين عمق بخارائى و شهاب الدين اديب صابر ترمذى و فخر الدين اسعد گرگانى و ابو نصر على بن احمد اسدى طوسى و شرف الزمان قطران العضدى تبريزى و كمال الدين ابو طاهر خاتونى و اثير الدين اخسيكتى و نجم الدين محمد فلكى شيروانى و افضل الدين بديل بن على خاقانى شروانى و ابو الفرج رونى و صدها شاعر ديگر ، كه در عين قدرت گويندگى و قوت سخنورى ، كلامشان نمىتواند در دل خواننده و شنونده شورى برانگيزد و هيجان و تلاطمى ايجاد كند زيرا چاشنى حكمت و عرفان ندارد و صرف هنرنمائى و طبع‌آزمائى است . بر خلاف ، از سنائى به بعد ، رفته‌رفته ، رنگ شعر پارسى عوض مىشود و آب و تاب عرفان ، آن را بگونه‌اى دل‌آويز و شورانگيز درمىآورد . اشعار نيمهء دوم عمر خود سنائى و كليهء شاعرانى كه در اوج حكمت و عرفان و تصوف ايرانى اسلامى پيدا شدند و آثار خود را با چاشنى خوش‌طعم و مزه و پرعطر و بوى مظاهر گوناگون حكمت و فلسفه و عرفان و تصوف بياميختند ، شاهكارهائى بوجود آوردند كه تا قيام قيامت ، چون گوهرهاى شب‌چراغ ، در خزانهء فرهنگ ايرانى اسلامى مىدرخشد و لمعان و تلألؤ خيره‌كنندهء آن اقطار و اكناف جهان مسكون را روشن و نورانى مىسازد . پس ، مكتب با فر و شكوه و با رونق و آبروى عرفان قديم و تصوف اصيل ايران ، يعنى مكتب عالىترين و پاكيزه‌ترين و سودمندترين پديدهء دماغ و احساسات لطيف و ذوق ظريف بشرى و بلندترين و شامخ‌ترين جهش و پرش روحى آدمى و رنگين‌ترين و شاداب‌ترين چهرهء فرهنگ جهان آفرينش . مكتبى كه بشر را به نهفته‌ترين و باريك‌ترين رازهاى خلقت و آسمانىترين و ملكوتىترين فضائل و مكارم انسانيت و پاكيزه‌ترين و سودمندترين نوع خدمت و برترين و بهترين طريق سعى و مجاهدت آشنا مىسازد .