جارية اذهلها اللّعب * عمّا يلاقى الهائم الصبّ شكوت ما القاه من حبّها * فاقبلت تسأل ما الحبّ . 646 - عبد الله بن حسين بن عبد الله بن حسين [ 1 ] ابو البقاء عكبرى بغدادى ازجىّ حنبلى ، نحوى و لغوى و فقيه . محب الدين شيخ روزگار خود بود . در نحو و لغت و فقه و فرايض و كلام سرآمد همگان بود . وى در كودكى به سبب آبله نابينا شد . به سال 538 متولد شد و به سال 616 وفات كرد . از ابن خشّاب و عبد الرحيم بن عصار ادب آموخت و فقه را از شيخ ابو حكيم ابراهيم بن دينار نهاوندى . ديگر از استادان او ابو الفتح بن بطى و ابو زرعه طاهر بن محمد بن طاهر مقدسى و ابو بكر عبد الله بن نقور و ابو العباس احمد بن مبارك بن مرقعانى و جز ايشان بود . ابو الفرج بن جوزى چون در برخى مسائل ادب به مشكلى برمىخورد به دو متوسل مىشد . شيخ ابو البقاء عكبرى ، رحمه الله ، ديندار و پارسا و خوش‌محضر بود و در آنچه فايدتى در آن نمىديد كم سخن مىگفت . نيز رقيق القلب و سريع البكاء بود . بارها ديدم كه شعرى براى او خواندند و او گريستن گرفت . چون عزم تصنيف كتابى مىنمود مىگفت تا همهء منابع آن علم را نزد او مىآوردند و بر او مىخواندند و چون در خاطرش جاى مىگرفت به املاى آن مىپرداخت و مىگفت : ابو البقاء شاگرد شاگردان خود است . جماعتى از شافعيان نزد او آمدند و گفتند به مذهب ما درآى و در نظاميه نحو و لغت تدريس كن . گفت اگر مرا ايستاده نگه داريد و بر سر من طلا بريزيد تا ناپديد شوم از مذهب خويش بازنمىگردم . از آثار اوست : تفسير القرآن ، اعراب القرآن ، اعراب الشّواذّ من القراءات ، متشابه القرآن ، عدد آي القرآن ، اعراب الحديث ، الزام فى نهاية الاحكام فى المذهب ، الكلام

--> [ 1 ] المختصر و الوافى 17 : 139 ، نكت الهميان : 178 ، انباه الرواة 2 : 116 ، التكملة للمنذرى 4 : 378 ، ذيل الروضتين : 119 ، ابن خلكان 3 : 100 ، مرآة الجنان 4 : 32 ، سير الذهبى 22 : 91 ، عبر الذهبى 5 : 61 ، البداية و النهاية 13 : 85 ، ذيل ابن رجب 2 : 109 ، بغية الوعاة 2 : 38 ، الشذرات 5 : 67 ، معجم البلدان 3 : 705 ، اشارة التعيين : 163 ، المستفاد من ذيل تاريخ بغداد : 141 .