و اسعد العالم بالمال من * اعطاه للآخرة الباقية ما احسن الدنيا و لكنّها * مع حسنها غدّارة فانيه . 605 - ضحّاك بن مخلّد بن مسلم [ 1 ] ابو عاصم نبيل شيبانى بصرى ، حافظ و ثقه ، نحوى و لغوى . از پيشوايان حديث بود . از امام جعفر صادق ( ع ) سماع حديث كرد و نيز از ابن جريح و اوزاعى و ابن ابى عروبه . بخارى در صحيح خود از او حديث نقل كرده و همه بر موثق بودنش اجماع دارند . گفتندش كه يحيى بن سعيد دربارهء تو سخن گفته ، گفت : اگر مرا ياد نكنند نه زنده‌ام و نه مرده . ابو عاصم در سال 212 در گذشت . . 606 - ضحاك بن مزاحم [ 2 ] ابو القاسم بلخى ، مفسّر ، محدث و نحوى . معلم اطفال بود . گويند در مكتب او سه هزار كودك درس مىخواندند و او سوار بر خر در ميان آنان مىگشت . ضحاك ، ابن عباس و ابو هريرة را ديد و از سعيد بن جبير تفسير آموخت . عبد الملك بن ميسره مىگفت كه ابن عباس را نديده ولى سعيد بن جبير را در رى ديده و از او تفسير آموخته . شعبه گويد : از مشاش پرسيدم آيا ضحاك از ابن عباس سماع كرده است ، گفت : هرگز او را نديده است . احمد بن حنبل و ابن معين و ابو زرعه او را موثق شمرده‌اند ولى يحيى بن سعيد او را

--> [ 1 ] طبقات ابن سعد 7 / 2 : 49 ، طبقات خليفه : 545 ، التاريخ الكبير للبخارى 4 : 336 ، المعارف : 520 ، الجرح و التعديل 4 : 463 ، طبقات الزبيدى : 54 ، الانساب و اللباب ( النبيل ) ، تذكرة الحفّاظ : 366 ، سير الذهبى 9 : 480 ، ميزان الاعتدال 2 : 324 ، عبر الذهبى 1 : 362 ، انباه الرواة 2 : 91 ، الوافى 16 : 359 ، مرآة الجنان 2 : 53 ، البلغه : 98 ، تهذيب التهذيب 4 : 450 ، بغية الوعاة 2 : 12 ، النجوم الزاهرة 2 : 207 ، الشذرات 2 : 28 . [ 2 ] طبقات ابن سعد 6 : 210 ، 7 / 2 : 102 ، المحبر : 475 ، طبقات خليفه : 797 ، 832 ، التاريخ الكبير للبخارى 4 : 332 ، المعارف : 457 ، الجرح و التعديل 4 : 458 ، سير الذهبى 4 : 598 ، ميزان الاعتدال 2 : 325 ، عبر الذهبى 1 : 124 ، تاريخ الاسلام 4 : 125 ، الوافى 16 : 359 ، مرآة الجنان 1 : 213 ، البداية و النهاية 9 : 223 ، طبقات ابن الجزرى 1 : 337 ، تهذيب التهذيب 4 : 453 ، الشذرات 1 : 124 .