مىكرده‌اند . « 1 » هجده سالى كه زرقالى بعد از فوت قاضى صاعد در 462 ق / 1070 م ، زنده بوده است ، فرصت مناسبى را براي تنظيم وتكميل زيجها وجداول نجومى رصدخانهء طليطله در اختيار وى قرار داده وأو از اين فرصت بخوبى بهره گرفته است وبه‌نظر مىرسد كه به همين جهت بوده است كه تأليف زيج طليطله بيشتر به نام زرقالى اشتهار يافته است واين نكتهء مهمّى است كه آلدوميه‌لى نيز تا حدودي بدان توجّه يافته وگفته است : . . . وقاضى صاعد به كار رصدهايى فلكى اقدام كرد كه زرقالى ، آنها را در كنار كارهاى ديگر در گردآورى زيجهايش مورد استفاده قرار داد . « 2 » زرقالى نه تنها ، تأليف زيجهاى طليطله را كه مشتركا با قاضى صاعد آغاز كرده بودند ، تكميل كرد ، بلكه اختراع ناتمام همكارى مسن‌تر از خود به نام أبو الحسن علي بن خلف بن غالب انصارى را نيز كه لوحهء عمومى « 3 » ناميده مىشد ، به اتمام رسانيد وهمچنين كتابي به نام العمل بالصفيحة الزيجية در طرز كار با الصفيحة نگاشت كه هم نسخه‌هايى از متن آن ، اكنون موجود است وهم ترجمه‌هايى به زبانهاى عبرى ولاتين . « 4 » زيجهاى طليطله بعدا به وسيلهء ژراردو كريمونايى به لاتين ترجمه شده ، ولى تا به حال انتشار نيافته‌اند ، وليكن ارنست زنّر « 5 » ، آنها را در مقاله‌اى با عنوان « زيجهاى طليطله » « 6 » مورد مطالعه قرار داده است . تحقيق بيشتر در اين زيجها قطعا به شناخت بهتر وكاملتر آراى نجومى قاضى صاعد نيز خواهد انجاميد وهم از روى مجهولات كنونى ما در باب رصدخانهء طليطله پرده بر خواهد داشت .

--> ( 1 ) . سوتر ، 107 . ( 2 ) . آلدوميه‌لى ، 361 . ( 3 ) . . silasrevinU animaL ( 4 ) . همو ، 362 . ( 5 ) . . tsnrE , renniZ ( 6 ) . 727 / ، 1932 . sirisO , " odeloT noV nlefaT eiD "