صاعد الأندلسي
126
التعريف بطبقات الأمم
موجود ، بسيار برخلاف ذوق وكاملا امرى غيرمعمول در ميان مؤلّفان مسلمان است . 2 . در همين راستا ، بوعلوان به علّت عدم آشنايى با فرهنگ اسلامى ، حديث مشهور نبوي ( ص ) : « زويت لي الأرض . . . » را مانند سلف خود ، شيخو ، به صورتي غلط ونامفهوم آورده است . « 1 » 3 . شايد فاجعهآميزترين اشتباههاى موجود در چاپ بوعلوان ، گزينش واژههاى غلط ويا بيشتر أوقات ارتكاب غلطهاى فاحش أدبي وصرفى ونحوى بوده باشد كه اين امر ضمن اينكه بىاطلاعى وى را در زمينهء أدب مىرساند ، موجب وارد ساختن بزرگترين ضربه به متن كتاب التعريف بطبقات الأمم نيز گرديده است واين اشكالها چنان انبوه هستند كه استقراى كامل آنها موجب دردسر مىگردد ؛ ازاينرو در اين باب نيز اندكى از آن همه را بهطور مثال يادآورى مىكنيم . - تحريفها وغلطهاى لغوى در چاپ بوعلوان بوعلوان از آنجا كه روش نوشتارى وسبك بلاغى قاضى صاعد را نشناخته است ، گاهى نيم سطر ويا يك سطر كامل بر متن كتاب ، برخلاف روش قاضى صاعد كه بر پايهء ايجاز استوار است ، افزوده « 2 » وموجب تكرار عبارتها شده كه قاضى صاعد سخت از آن امر گريزان است وآنچه بوعلوان ، در اين موارد به تكرار آورده ، در بيشتر نسخهها هم وجود ندارد . در عين حال گاهى هم عباراتى در حدود 4 - 5 سطر را از متن انداخته « 3 » ويا آنها را به پاورقى منتقل كرده است . « 4 » همچنين وى با كاهش وافزايشهاى سرخودانه ونابجا وبا تغيير وتبديلهاى بىمورد ، در بسيارى موارد كتاب را خراب ونامفهوم ويا در پارهاى جاها مفاهيم آن را معكوس كرده است ؛ بهطور مثال : در جايى « 5 » بعد از تعبير « ولا سبيل » ، سرخودانه و
--> ( 1 ) . ص 126 . ( 2 ) . صص 54 ، 159 ، 94 ، 201 ؛ قس : ص 55 . ( 3 ) . صص 54 ، 94 ، 119 ، 199 . ( 4 ) . صص 104 - 105 . ( 5 ) . ص 139 ، سطر 7 .