صاعد الأندلسي

106

التعريف بطبقات الأمم

اين نام را به ابن مرّة به اشتباه تبديل كرده ، درحالىكه مصحّح كتاب ابن أبي اصيبعه در قسمت تصحيح غلطهاى چاپى ، صحيح شدهء آن را به صورت ابن مسرّة آورده است وبدين ترتيب قطعي است كه آن يك غلط چاپى بوده است وشيخو با تكيه بر آن ، متن را خرابتر گردانيده است . 6 . اگرچه بسيارى از اشتباههاى شيخو ، در ترجمهء بلاشر « 1 » بدون اينكه تذكّر داده شوند يا مطرح گردند ، براي خواننده تصحيح شده‌اند ؛ ليكن مواردى هست كه بلاشر حقيقتا بدانها توجّه نكرده است . همچنين مواردى نيز هست كه هر دو ، هم شيخ وهم بلاشر به‌طور يكسان از كنار آنها رد شده‌اند ، بدون اينكه مسائل موجود در آن موارد را از أساس ، مطرح كنند . يكى از اين موارد ، به‌طور مثال ، جايى است كه قاضى صاعد مطلبي را از آخر كتاب ششم ، يعنى كتاب سوفستيكا از كتابهاى هشتگانهء منطقي أرسطو نقل كرده ، ولى مشخّص نكرده كه مطلب نقل شده را از طريق كدام يك از مترجمان آورده است . « 2 » نه شيخو ونه بلاشر ، هيچ‌كدام از أساس در زمينهء طرح اين مسأله وارد نشده‌اند كه مثلا چه ارتباطي ميان مطلب نقل شده با أصل نوشتهء أرسطو وجود دارد ؟ ويا اينكه قاضى صاعد أصلا چطور واز طريق كدام مترجم بدان مطلب دست يافته است ؟ واين در حالي است كه ترجمه‌هاى عربى كتاب ارغنون يا منطق أرسطو در آن زمان در بخش نسخ خطّى عربى كتابخانهء ملّى پاريس موجود بوده كه همه در فهرست آنجا معرّفى شده‌اند واين فهرست در دسترس آن هر دو نفر نيز بوده است . اين ترجمه‌ها كه بعدا عبد الرحمن البدوي ، آنها را از روى نسخ كتابخانهء مذكور عينا در كتاب منطق أرسطو آورده است ، متعلّق‌اند به : يحيى بن عدي ، عيسى بن زرعه والناعمة كه بايستى منظور ، عبد المسيح بن عبد اللّه بن الناعمة الحمصي بوده باشد . « 3 »

--> ( 1 ) . erehcalB . R ( 2 ) . شيخو ، 26 ؛ بلاشر ، 39 . ( 3 ) . نك : عبد الرحمن البدوي ، منطق أرسطو ، چاپ 1952 م ، 3 / 1009 .