صاعد الأندلسي
105
التعريف بطبقات الأمم
تكرار شده وليكن در اين فهرست ، از ميان آن همه فقط صفحهء 28 در جلو نام مسعودى آمده است ومزيد بر اين اشكال ، أساسا برخى از أرقام به نامهاى ديگرى مربوطاند كه به اشتباه در جلو اسم خاص آورده شده ويا أصلا نام مذكور ، در صفحه داده شده ، وجود ندارد ؛ چنانكه بهطور مثال در جلو أبو مروان عبد الملك بن . . . زهر الإشبيلي أرقام 84 و 85 ارائه شده ، درحالىكه نام وى فقط در صفحهء 84 وجود دارد ودر صفحهء 85 وجود ندارد ؛ همچنين شمارههاى موجود در جلو نام : أبو مروان عبد اللّه بن خلف البجانى در فهرست اعلام عبارتاند از : 85 و 84 وچون به صفحهء 85 مراجعه مىكنيم ، أصلا اين نام را نمىيابيم ، وليكن به جاى آن ، أبو عبد اللّه محمّد بن عبد اللّه بن حامد التجاني المعروف بابن النبّاش وجود دارد كه خود در تحت عنوان ابن النبّاش آورده شده است . سپس در صفحهء 84 به جستجو مىپردازيم ودر آنجا نيز ، نام ارجاعى را أصلا نمىيابيم وبه جاى آن با نامهايى ، همچون : أبى محمّد عبد اللّه مسعود التجاني وأبى مروان التجاني روبرو مىشويم كه هيچ ارتباطي با نام مذكور ندارند . بر اين أساس ، آيا نمىتوان پرسيد كه يك چنين كتابي با چنان تصحيحى وچنين فهرستهايى ، أصلا چطور از نظر شخصي مانند أب لويس شيخو ، اثرى قابل انتشار به شمار رفته است ؟ ! 5 . كاش وضعيت نشر شيخو ، در همين حد مىبود ؛ امّا فاجعهآميزتر اين است كه وى در بسيارى از موارد ، متن را از آنچه بوده ، خرابتر كرده است . بهطور مثال در صفحهء 21 سطر 9 ، اين خرابسازى بوضوح ديده مىشود . در نسخهء خطّى مورد استفادهء شيخو بخوبى واژهء ابن مسرّة قابل قرائت است ، قفطى هم واژه را با همين شكل از كتاب قاضى صاعد كه در اختيار داشته ، ضبط ونقل كرده است « 1 » ؛ امّا شيخو با اينكه كتاب تاريخ الحكماى قفطى را در اختيار داشته ، بدان مراجعه نكرده تا صحيح واژه را دريافت كند وبعد با تكيه بريك غلط چاپى كه در كتاب عيون الأنباء ابن أبي اصيبعه واقع شده است ، « 2 »
--> ( 1 ) . نك : تاريخ الحكماء ، 16 ، سطر 5 . ( 2 ) . نك : 1 / 37 ، سطر 1 .