صاعد الأندلسي
100
التعريف بطبقات الأمم
صفحهء 876 ، تحت عنوان « كتب شرقي چاپى جديد » آگهى معرّفى كتاب التعريف بطبقات الأمم را با امضاى اختصارى لويس شيخو ( : ل . ش . ) ، چنين مىخوانيم : كتاب طبقات الأمم قاضى أبو القاسم صاعد بن أحمد اندلسى « د : 462 ق / 1070 م ) كه آن را أب لويس شيخو يسوعى انتشار داده وبا تعليقات پانويسى كرده وبه دنبال آن روايتهاى نسخه بدل وفهرستها را آورده ، در مطبعهء كاثوليكيه به سال 1912 م ، در 145 صفحه به چاپ رسيده است . اين كتاب همان است كه آن را قبلا در المشرق ، انتشار دادهايم وهمگان به عظمت موقعيت آن پى بردهاند ؛ زيرا به 9 سدهء پيش مربوط مىشود واطلاعاتى دربر دارد كه آنها را جز در تعداد كمي از كتابهاى عرب پيدا نمىتوان كرد ودانشمندان كهن به ارزش آن واقف بودهاند كه بسيارى از فصلهاى آن را نقل كردهاند ؛ مثل جمال الدين ابن قفطى در تاريخ الحكماء وابن أبي اصيبعه در عيون الأنباء وابن العبري در مختصر تاريخ الدول ، وحاجى خليفه در كشف الظنون . اكنون آن را چاپ مستقلّ كردهايم وبر آن 55 صفحه افزودهايم كه در آن نسخه بدلهاى نسخههاى لندن واصلاحات پراكندهاى را آوردهايم وسپس پنج فهرست براي موضوعهاى كتاب ، واعلام شخصي ، واعلام جغرافيايى و . . . ترتيب دادهايم كه ارزش اين تأليف بىنظير در نوع خود را نشان مىدهند ؛ كتابي كه پيشرفت قوم عرب اندلس را در سدههاى ميانه باز مىگويد . « 1 » چاپ شيخو را بعدا مورد نقد وبررسى قرار خواهيم داد . - چاپ مصر تاريخ چاپ ندارد واز روى همان چاپ شيخو در قاهره افست گرديده وجنبهء تجارى دارد وبا چاپ شيخو هيچ تفاوتى ندارد . « 2 » جز اينكه تعليقات ونسخه بدلها و
--> ( 1 ) . المشرق ، شمارهء 7 ، سال پانزدهم ، تموز 1912 م ، 876 . ( 2 ) . نك : سركيس ، 2 / 1182 ؛ فرّوخ ، تاريخ الأدب العربي ، 4 / 584 ؛ بستاني 3 / 280 ؛ دهخدا ، 26 / 70 .