زنان و حج به‌جا آوردن اعمال حج از آرزوهاى مسلمانان بوده است . نام بعضى از زنان عارف را در هنگام به‌جا آوردن اعمال يا در راه حج مىبينيم . « فاطمه نيشابورى » از زنانى بود كه چند سالى مجاور مكه بود و در سال 223 در طريق گزاردن عمره جان سپرد . ( سلمى ، همان ، 145 ) « تحفه مجنونه » مطابق روايت سرى سقطى بعد از آزادى از قيد بندگى در برابر كعبه جان داد . ( جامى ، 1370 ، 626 ) و ذو النّون زنى عارف را در طواف خانه خدا ديده كه اشعارى در عشق و اشتياق به خدا مىسروده و مىگريسته است . ( جامى ، همان ، 630 ) « ملكه بنت احمد » همراه همسرش حسن بن على بن حيونه به حج مىرود و آنچه از درهم و زاد راه برايشان باقىمانده بود را بر مردمى از سودان كه براى زيارت مدينه حضرت رسول ( ص ) آمده بودند نثار مىكند . ( سلمى ، همان ، 233 ) در احوال عثامه نيز آمده است كه در طريق مكه و حج پانصد دينار نفقه كرده است . ( ابن جوزى ، همان ، ربع 4 / 210 ) سلمى دوبيتى را از « فاطمه أمّ اليمن » همسر ابو على رودبارى نقل مىكند كه از اشتياق بسيار وى براى رفتن به خانه خدا حكايت مىكند :