الشيخ الصدوق ( مترجم : تهراني )
197
علل الشرايع ( فارسي )
از قاسم بن ربيع صحّاف از محمّد بن سنان نقل كرده كه وى طى مكتوبى سؤالاتى از حضرت ابى الحسن على بن موسى الرضا عليهما السّلام نمود و آن جناب در نامه اى كه جواب سؤالات وى را مرقوم فرموده بودند نوشتند : علَّت وجوب زكات و سرّ آن اين است كه : زكات قوّت و روزى فقراء بوده و اموال اغنياء را حفظ و نگهدارى مىكند زيرا حق تعالى افراد صحيح و سالم را مكلَّف نموده كه به افراد زمين گير و افتاده رسيدگى كرده و به امور آنها قيام كنند چنانچه حق عزّ و جلّ فرموده : * ( لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ ) * ( حق تعالى شما را در اموال و نفوستان آزمايش مىكند ) مقصود اين است كه در اموالتان زكات را بايد خارج كنيد و در نفوستان آزمايش اين است كه : نفس را بر صبر نمودن آماده كنيد و شكر نعمتهاى الهى را اداء كنيد و اميد داشته باشيد كه اين نعمتها برايتان افزايش پيدا كند مشروط به اين كه شما نيز رأفت و مهربانى خود را نسبت به ضعفاء زياد كرده و بر مسكينان عطوفت نشان دهيد . و ايشان را بر مساوات و برابرى تحريص و ترغيب كرده و تقويتشان نموده و بر امر دين كمكشان كنيد ، اين زكات پند و موعظه است براى اغنياء و عبرت است براى ايشان چه آنكه با دقّت در آن مىتوانند منتقل به فقر و نياز در آخرت بشوند در نتيجه آنچه موجب بر طرف كردن فقر در آخرت هست را فراهم كنند و نيز از اسرار ديگر زكات آنكه پرداختن آن اغنياء را بر شكر خداوند تبارك و تعالى وادار مىكند زيرا پرداختن زكات به فقراء مستلزم آن است كه پرداختكننده متمكَّن باشد و اين تمكَّن مالى را حق جلّ و على به آنها داده و از لطف و عنايتش آنها را مشمول عطاهاى خود قرار داده است قهرا دارنده مال وقتى توجّه به اين نكته پيدا كند شكر منعم را بجا آورده و از او ممنون مىگردد . و نيز ديگر از اسرار زكات آنكه اغنياء وقتى موقعيّت فقراء و نياز آنها را مىبينند به درگاه الهى دعاء و تضرّع كرده و بيم و هراس خود را از اين كه همچون آنها بشوند اعلام كرده و از حضرتش مىخواهند كه مبتلا به سرنوشت آنها نشوند قهرا در اداء زكات و دادن صدقات و صله ارحام و انجام كارهاى مثبت و پسنديده اهتمام بيشترى مىورزند .