غياث الدين منصور دشتكي شيرازي

مقدمه 50

تحفة الفتى في تفسير سورة هل أتى

سه بخش مىباشد : 1 - صرف 2 - نحو 3 - معاني وبيان . بخش سوّم اين كتاب توسط جلال الدّين محمّد معروف به خطيب دمشقي ( م . 739 ه ) تلخيص شده وبا عنوان المختصر شهرت مىيابد . اين تلخيص از سوى سعد الدّين تفتازانى ( م . 792 ه ) مورد شرح قرار گرفته وبا نام المطوّل شناخته مىشود . « 1 » 12 - رسالة في الفيّاض « 2 » اين رساله شرحي است بر كلمهء فياض در آغاز كتاب لوامع الاسرار ( مذكور در شمارهء 9 ) كه با اين عبارت آغاز شده است . الحمد للّه فيّاض ذوارف العوارف . . . 13 - رسالة في الكلام « 3 » 14 - رسالة في خواص الجواهر « 4 » رساله‌اى است به زبان فارسي در شناخت أنواع جواهر وخواص وقيمت آنها . رساله‌اى به همين نام نيز به صدر الدّين محمّد ثاني منسوب است . « 5 » 15 - رساله‌اى در قوس قزح يا هاله يا خرمن ماه « 6 » اين رساله نيز به زبان فارسي نگاشته شده واز چگونگى پيدايش رنگين‌كمان بحث مىكند . آغاز اين رساله چنين است : بعد از تيمن وتبرك به نام مبدعى كه به محض خود ذرات كائنات را از كتم عدم به شهرستان وجود فرستاد . . . 16 - رسالة في الوجود الذهني « 7 » آراء خاصّ مير صدر الدّين در مورد وجود ذهني كه در اين رساله نگاشته شده بعدها مورد استفادهء فلاسفهء بزرگى همچون ملا صدرا قرار گرفته است .

--> ( 1 ) . همان ، 6 / 202 و 70 . ( 2 ) . همان ، 135 ، شمارهء 729 . ( 3 ) . همان ، 18 / 108 ، شمارهء 917 . ( 4 ) . همان ، 11 / 182 ، شمارهء 1132 . ( 5 ) . در رسالهء كشف الحقائق المحمّديه ، غياث الدّين منصور ، كتاب رسالة في الجواهر را به پدرش نسبت داده است . صاحب ريحانة الأدب نيز همين عنوان را به صدر الدّين كبير منسوب دانسته است ( 3 / 426 ) ليكن هانرى كربن در كتاب تاريخ فلسفهء اسلامى ( ص . 474 ) كتابي را به زبان فارسي به نام جواهرنامه به صدر الدّين محمّد ثاني منسوب كرده است . پس يا هر دو صدر الدّين كتاب جواهرنامه داشته‌اند ويا تشابه نام ميان جد ونبيره سبب اشتباه در تشخيص مؤلف گشته است . لازم به توضيح است كه بيانات آقابزرگ طهراني ، ظاهرا انتساب جواهرنامه را به صدر الدّين ثاني نيز تأييد مىكند ( الذريعة ، 5 / 283 ) . ( 6 ) . الذريعة ، 17 / 207 ، شمارهء 1109 . ( 7 ) . ه م ، 25 / 37 ، شمارهء 187 .