قطب راوندى مىنويسد : پيامبر صلّى اللّه عليه وآله سرزمين فدك را به مبلغ بيست وچهار هزار دينار اجاره داد . در برخى از أحاديث ، هفتاد هزار دينار نيز نقل شده است . واين اختلاف به حسب درآمد سالانهء آن بوده است . . . هنگامى كه معاوية به خلافت رسيد ، فدك را ميان سه نفر تقسيم كرد : يك سوم آن را به مروان بن حكم ، يك سوم ديگر را به عمرو بن عثمان وثلث آخر را به فرزند خود يزيد داد . وچون مروان به خلافت رسيد ، همهء سهام را جزو تيول خود قرار داد . « 1 » معاوية آن را ميان سه نفر ، كه هريك نمايندهء فأميل بزرگى بود ، تقسيم كرد . « 2 » هنگامى كه فاطمه عليها السّلام با أبو بكر دربارهء فدك سخن گفت وگواهان خود را براي اثبات مدعاى خود نزد أو برد ، وى در پاسخ دختر پيامبر صلّى اللّه عليه وآله گفت : فدك ملك شخصي پيامبر نبود بلكه از أموال مسلمانان بود كه از درآمد آن سپاهى را مجهّز مىكرد وبراي نبرد با دشمنان مىفرستاد ودر راه خدا نيز انفاق مىكرد . « 3 » در اسلام ، سرزمينى كه بدون هجوم نظامى ونبرد ، در اختيار مسلمانان قرار گيرد ، فىء محسوب شده وبه شخص پيامبر صلّى اللّه عليه وآله وامام پس از أو مربوط است تا به‌طورىكه در قوانين اسلام معين شده است ، در موارد خاصي به كار رود . يكى از آن موارد اين است كه پيامبر وامام نيازمنديهاى مشروع نزديكان خود را به وجه آبرومندى برطرف سازند . يكى از محققين معاصر نيز معتقد است : رواياتى كه حاكى از فقر خانوادهء رسول أكرم صلّى اللّه عليه وآله خصوصا فقر مالي حضرت علي عليه السّلام وفاطمهء زهرا عليها السّلام است ، همگى ساختگى وپرداختهء قصّه‌سرايان است . زيرا با وجود اموالى كه از خديجة در دست پيامبر باقي مانده بود وغنائمى كه خصوصا در جنگ بدر به دست آمد وهبه‌ها وبخششهائى كه قبائل عرب به پيامبر صلّى اللّه عليه وآله داشتند ، از جمله فدك كه سرزمينى عظيم با درآمدى سرشار بوده ، اين امر بسيار بعيد است . البتة لازم به ذكر است كه سيرهء خاندان پيامبر وخود ايشان اين بوده كه از مال دنيا به كمترين مقدار آن براي خويش بسنده كرده واز لذائذ چشم مىپوشيدند . « 4 » علاوة بر آن ، در متن برخى روايات سخنى از استقراض به ميان نيامده است . تنها به اين اشاره دارد كه علي عليه السّلام در ازاى اجرت آبيارى درختان نخل ، مقدارى جو دريافت كرد وآن را آسياب نمود وطعامي فرآهم ساخت . واين طعام بود كه در سه شب متوالى ( ودر برخى روايات در يك شب ) ايثار شد . « 5 »

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد ، 16 / 216 . ( 2 ) . فروغ ولايت ، جعفر سبحانى ، 200 . ( 3 ) . شرح نهج البلاغة ، ابن أبي الحديد ، 16 / 214 . ( 4 ) . سيرة الأئمة الاثني عشر ، هاشم معروف الحسنى ، 1 / 73 - 70 . ( 5 ) . بنگريد به : فضائل الخمسة ، 1 / 255 - أسباب النزول ، واحدى ، 331 .