نهلا غروي نائيني
5
محدثات شيعه ( فارسي )
مىزيستهاند چنانچه از يكى از بزرگان ومشايخشان حديثي اخذ نموده يا روايت كردهاند نيز نامشان در اين مجموعه آمده است . درباره متأخران ومعاصران - خصوصا از زمان پيدايش كتب چاپى - باتوجه به اجازهاى كه از استادانشان در تعليم وتدريس داشتهاند نام آنها در زمره محدّثان ذكر گرديده است . جهت نگارش اين مجموعه ، ابتدأ أسامي زنان راوي وناقل حديث از كتاب تنقيح المقال مامقانى اخذ وسپس با استفاده از ديگر كتابهاى رجالي ، تاريخي وسيره أهل سنت وشيعه ، اين أسامي تكميل شد . برخى از نامها همچون برّه خزاعي وأم محمد مولاة أبى الحسن الرضا عليه السّلام - كه در كتابهاى مذكور نامى از آنها برده نشده بود ضمن بررسى سرگذشتها وأحاديث به دست آمد . چون هدف از اين كتاب آشنايى با محدّثات شيعه است ، نام بانوانى را درج كردهام كه به طريقي اخذ حديث ويا نقل روايت كردهاند وملاكى بر قبول ولايت علي عليه السّلام ويا حبّ أهل بيت عليهم السّلام از طرف آنها يافت شده است ؛ زيرا امام باقر عليه السّلام به نقل از پيامبر صلّى اللّه عليه واله مىفرمايد : « لا ينجو من النّار وشدّة نفيضها وزفيرها وحميمها من عاد عليّا وترك ولايته وأحبّ من عاداه » : از آتش ( جهنم ) وشدت تكان ، صدا وداغى آن نجات نمىيابد ، كسى كه با على دشمنى ورزد وولايتش را ترك نمايد ودشمن على را دوست بدارد ( تنقيح المقال : 3 / 83 ) . امام رضا عليه السّلام نقل از پدرانش ، از رسول خدا صلّى اللّه عليه واله روايت مىكند كه : لا يحبّ عليّا إلّا مؤمن ولا يبغضه إلّا كافر ( عيون أخبار الرضا : 2 / 68 ) : جز مؤمن كسى على را دوست نمىدارد وجز كافر كسى أو را دشمن نمىدارد . أسامي اين بانوان براساس نام مشهورشان در كتابها وبه ترتيب حروف الفبا تنظيم گرديده وبه منظور تبرك واحترام مقام والاي دخت گرامى پيامبر صلّى اللّه عليه واله - كفو أمير المؤمنين عليه السّلام ومادر أئمة معصومين عليهم السّلام ، حضرت فاطمه زهرا عليها السّلام - نام آن بزرگوار با استفاده از لقب أم أبيها آغازگر اين أسامي است . براي هريك از اين اسمها ابتدأ نام ، نام پدر ، خانواده ، تاريخ ولادت ، همسر ، فرزندان ، وشرح كوتاهى از زندگانى ( در صورتي كه منابعى در دسترس بوده ) ذكر شده ، وسپس خصايص اخلاقى وامتيازاتشان - براساس آنچه در كتب يافت شده - ذكر گرديده است . در أغلب موارد ، بخشي هم تحت عنوان سخنان بزرگان مطرح شده است كه مقصود از آن ، آشنايى بيشتر با خصايص وشخصيت بانوان بوده ؛ زيرا تعريف وتحسين دانشمندى از يك فرد ، نشانهء علو مرتبهء علمي وانساني اوست . در بخش بعد نام كساني آمده كه آن راوي از آنها روايت كرده است . سپس نام افرادى كه از راوي روايت نمودهاند قيد شده ؛ وآخرين بخش شامل احاديثى مىشود كه آن بانو نقل كرده است .