نهلا غروي نائيني
3
محدثات شيعه ( فارسي )
مادر شمارى از أئمة معصومين عليهم السّلام را ياد نكرده ودر ذكر نام أصحاب رسول الله صلّى اللّه عليه واله نيز اسم برخى از زنان چون أم حذيفة بن اليمان را ضبط ننموده است . وى در كتابش درباره عايشه دختر أبو بكر قريب 120 صفحه مطلب نوشته است ، درحالىكه درباره حضرت زهرا عليها السّلام فقط به 42 صفحه بسنده كرده ، ودرباره حضرت خديجة عليها السّلام نيز بيش از شش صفحه مطلب نياورده است . زينب فوّاز بانوى دانشمند مصرى لبنانى الأصل در كتاب يك جلدي الدّر المنثور في طبقات ربّات الخدور شرح حالي از بانوان مختلف را در زمانها واعصار متفاوت به تحرير درآورده است . اين كتاب گرچه از كتابهاى معتبر مربوط به زندگينامه زنان در جهان اسلام به شمار مىرود ، به علت گسترده بودن واختصاص نداشتن به طبقه يا زماني خاص ، مجموعهاى ناقص ونامتجانس است كه در آن نام زنان مسلمان وغيرمسلمان توأم آمده ، وحتى در آن از زنانى ياد شده كه چندان شايان ذكر نبودهاند ، ولى از ذكر نام بانوان برجسته اسلامى غفلت كرده است . شيخ ذبيح اللّه محلاتى كتابي در شش مجلد به نام رياحين الشريعة در ترجمه أحوال زنان دانشمند شيعي به فارسي نگاشته است . در اين كتاب از برخى افراد چون أم سليط - كه از أصحاب رسول الله صلّى اللّه عليه واله بوده ونامش در همه كتب رجالي فريقين آمده - سخنى به ميان نيامده است ، درحالىكه از زنانى نام برده كه شيعي نيستند وبعضي علاوة بر اينكه عالم نبودهاند ، سزاوار نبوده است كه نامشان در چنين مجموعهاى ذكر شود . كتاب معجم رجال الحديث در بخش نسائش از فردى به نام أمي الصيرفي نام مىبرد كه اين شخص مرد بوده است . سيد محسن امين در مجموعه ده جلدي كتاب أعيان الشيعة افرادى چون شراجة همدانية را بهعنوان شيعه أمير المؤمنين عليه السّلام معرفى مىكند كه نه تنها از بزرگان شيعه نيست ، بلكه زنى نابكار است . كتاب جامع الرواة اردبيلى كه راويان كتب أربعة شيعي ( الكافي ، من لا يحضر الفقيه ، تهذيب الأحكام واستبصار ) را ذكر كرده ، در فصل نساء ، أم سليمان وحفصة بنت سيرين را كه در كتابهاى تهذيب والاستبصار در سلسله سند حديثي موجودند ، از قلم انداخته است . از كتابهايى كه أخيرا به چاپ رسيده ، مىتوان كتاب موسوعة حياة الصّحابيات اثر محمد سعيد مبيّض را نام برد كه مجموعهاى در معرفى صحابيات رسول خدا صلّى اللّه عليه واله است ؛ اما اين كتاب به علت نداشتن فهرست اعلام ، يافتن أسامي در آن دشوار مىباشد ومتأسفانه ترتيب حروف الفبا نيز در برخى موارد رعايت نشده است . بررسى اجمالي كتابهاى مذكور وتوجهى كه پس از انقلاب اسلامى وبه ابتكار بنيانگذار جمهورى اسلامى إيران امام خمينى ( ره ) به زن شد ، اين انگيزه را در نگارنده ايجاد كرد تا مجموعهاى در شناخت زنانى كه ناقل گفتار وأحاديث وفضايل معصومين وأهل بيت عصمت و