رسول طلائيان

93

مأخذ شناسى رجال شيعه ( فارسي )

مرحوم محمّد باقر وحيد بهبهانى ( م 1206 ق ) در شرح اين كتاب ، تعليقه‌هايى به همراه پنج فايدهء رجالي تأليف نموده است كه تعليقه‌هاى وى ، مشهور به التعليقة البهبهانية وحاشية على منهج المقال است ، فوايد پنجگانهء اين تعليقه در ابتداى اين كتاب ، آمده است . در حاشية وتكميل اين كتاب ، محمّد جعفر خراساني أصفهاني ( زنده در 1151 ق ) ، كتاب إكليل المنهج ، وأبو على محمّد بن إسماعيل مازندرانى ( م 1216 ق ) در شرح وتكميل اين كتاب ، منتهى المقال را تأليف نموده است . 182 . حاشية على منهج المقال في علم الرجال . الذريعة ، ج 6 ، ص 226 ( ش 1270 ) . اين حاشية بر كتاب منهج المقال همين مؤلّف با رمز « منه ره » آورده شده است . 183 . تلخيص المقال في معرفة الرجال ، سنگى . اين كتاب كه به رجال الوسيط هم شهرت دارد ، در واقع ، خلاصه‌اى از كتاب منهج المقال همين مؤلّف است ، به اين ترتيب كه مؤلّف ، به دليل حجم زياد كتاب منهج المقال ، اقدام بر تلخيص آن نموده است . ايشان در اين كتاب ، از بيان بعضي از أسامي ومطالب در شرح حال رجال ، اجتناب نموده است ودر بيان مطالب ، همان مطالب وألفاظ موجود در كتاب منهج المقال را آورده است . در اين نسخه ، قبل از شروع كتاب ، متن الوجيزة ى شيخ بهايى در علم درايه ، آورده شده است . خاتمهء كتاب ، شامل چند فايدهء رجالي ودر بردارندهء أسامي اشخاصى است كه مشهور به كنيه‌اند . همچنين شامل مطالب زير است : « أبو جعفر » ، كه « سعد بن عبد اللَّه » راوىِ از وى باشد ؛ « عدّة » در اسناد كتاب‌هاى شيخ صدوق وشيخ كلينى ؛ مباحثى در مورد بعضي از راويان حديث ؛ شرح حال امام زمان ( عج ) به همراه أسامي نايبان ايشان ؛ توثيق صاحبان توقيع ؛ مذمومان در نزد شيخ طوسي ؛ صحّت طريق شيخ طوسي وشيخ صدوق در مشيخهء كتاب‌هاى التهذيب ، الاستبصار