حلال وحرام ونيازمندىهاى أمت اسلامى وجامعهء بشرى بوده است . « 1 » وى آن گاه اين نام‌ها را برمىشمارد : الجامعة ، الصحيفة ، كتاب رسول اللَّه ، أمالي رسول اللَّه ، كتاب أمير المؤمنين . « 2 » ايشان جفر را كتابي مستقل دانسته ودربارهء صحيفة النبي به صراحت سخن نگفته است وظاهراً آن را نيز با كتاب امام علي عليه السلام متحد مىداند . 9 . نويسندهء كتاب مرآة الكتب ، از كتاب على ، الجامعة ، الجفر ، كتاب الفرائض وكتاب الديات ياد كرده واحتمال داده است كه كتاب على ، الجامعة ، كتاب الديات وكتاب الفرائض يكى باشد . « 3 » رأى ما راقم اين سطور بر اين باور است كه نخست بايد برخى ملاك‌ها را دربارهء داورى نسبت به وحدت وتعدد شناسايى كرد وسپس بر پايهء آن شواهد وقرائن ، اعلان نظر نمود . بر اين أساس ذكر چند نكته ضروري مىنمايد : 1 . در دوره‌هاى كهن كه كتاب ونام‌گذارى آن شكل امروزى نداشت ، احتمال نقل به معنا در عناوين بسيار بود . به تعبير ديگر واژه‌هاى به كار گرفته شده ، بسيارى از أوقات در معناى لغوى به كار رفته ومعناى اصطلاحى ندارد . از اين رو نمىتوان بر پايهء تعدد عنوان ، حكم به تعدد اثر ومكتوب كرد وبايد از نشانه‌هاى ديگر كمك گرفت تا به وحدت يا تعدد پىبرد . 2 . ملاك‌هايى كه مىتواند به عنوان شاهد وقرينه در داورى از آن استفاده شود عبارت‌اند از : الف . اوصافى كه دربارهء محتوا به كار رفته است . مثلًا در اين روايت‌ها نسبت به يك اثر تعبيرهاى « سبعون ذرعاً » يا « فخذ البعير » به كار رفته ودر برخى ديگر تعبير « صحيفة صغيرة » يا اين كه « در غلاف شمشير پيامبر جاى داشت » آمده است . اين

--> ( 1 ) . در جستجوى كتاب على ، ص 27 . ( 2 ) . همان ، ص 28 - 35 . ( 3 ) . مرآة الكتب ، ج 1 ، ص 5 و 7 و 9 .