مهدي مهريزي
530
ميراث حديث شيعه
فتحعلى شاه قاجار واقع شد به طالع عقرب ، وباني آن نواب عالي جاه رفيع جايگاه بسالت اكتناه شوكت وعظمت انتباه مقرب الخاقان ، يوسف خان ، سپه سالار عراق بود . [ وصف سطانآباد ] وآن شهري است به غايت مستحكم ووضع آن در نهايت خوبى است وآن شهر در قرب قريهء دستجرد كزاز بنا شده است وبه واسطهء بناى آن ، آن قريه خراب وآثار عماراتش الحال باقي است ، واز آن شهر تا به كرهرود وسنجان يك فرسخ مسافت است ، وآن شهر را به چهار قسم متساوي قسمت نمودهاند ودر وسط حقيقي آن چهار سويى است ودر محاذى آن چهار سوى ، از هر چهار جانب ، چهار دروازه واقع است كه از هر يك از آن دروازهها كه داخل آن شهر شوى به خط مستقيم به چهار سوى مىرسد ، ويك ثُمن آن شهر را نواب سابق الذكور از براي خود وعملهجات خود مخصوص گردانيده وارگى در نهايت استحكام وارتفاع در آن بنا نموده است كه مشتمل است بر عمارات عاليه واياوين مرتفعه ، وقنواتى در سمت قبلي آن شهر احداث نموده در شهر جارى ساخته كه آب آن در كوچههاى آن شهر جارى است وهنوز آن شهر به اتمام نرسيده است ومادة تاريخ قصيدهاى كه در خصوص بناى آن عالي جاه ميرزا موسى منجم فرمودهاند اين است كه : [ نمود يوسف ثاني بناى مصر جديد ( 1231 ) ] وآن شهر قبلي است وبناى أكثر عمارات آن بر سمت قبله است وتشخيص قبلهء آن را ميرزا موسى مذكور به أعانت أسطرلاب نمودهاند واز وى شنيدم كه انحراف قبلهء آن از جنوب به مغرب سى ويك درجه است . واز جمله واردات اين سال اين بود كه در فصل تابستان در دار المرز رشت سنگ بسيار از آسمان باريد كه كوچك آنها به قدر سه مثقال وبزرگ آنها به قدر شصت مثقال بود وسراى شيخ الاسلام آن جا را خراب كرد ، ووباي شديدي در آن جا نيز اتفاق افتاد وجمع بسيارى هلاك شدند .