السيد الخامنئي

8

چهار كتاب اصلى علم رجال ( فارسي )

اكرم - صلى اللّه عليه و آله - را كه در جنگهاى على - عليه السلام - شركت داشته و به همراهى آن حضرت جنگيده‌اند ، در كتابى گردآورد و ظاهرا وى نخستين كسى بود كه در رجال ، كتاب نوشت . شيخ طوسى در الفهرست از اين كتاب به نام تسميه من شهد مع امير المؤمنين - عليه السلام - الجمل و صفين و النهروان من الصحابة - رضى الله عنهم ياد كرده و سند خود را بدان ذكر نموده است . در قرن سوم هجرى براثر شيوع كتب حديث و رواج اصول و مصنفات اين علم ، فن رجال نيز بالتبع رونق گرفت و كتب بالنسبه زيادى در اين فن تدوين و تأليف شد كه برخى از آنها تاكنون موجود است و از آثار گرانبهاى شيعه در اين علم به شمار مىرود . از آن جمله است : كتاب طبقات الرجال تأليف احمد بن ابى عبد الله برقى « 4 » كه نسخهء ناقصى از آن تاكنون باقى

--> ( 4 ) . الذريعه ( ج 10 ، ص 99 و الاسناد المصفى ص 79 ) آنچه دربارهء مؤلف اين كتاب گفته شد ، نظر علامهء تهرانى است در كتاب ارجمند و معروف الذريعه و هم در رسالهء مشيخهء ايشان كه به الاسناد المصفى معروف است . و او نيز در اين نظر ، دنباله‌رو نجاشى و شايد بعضى ديگر از ائمهء رجال است . گروه ديگرى اين كتاب را به پدر وى ، ابو عبد الله محمد بن خالد البرقى ، منسوب كرده‌اند . ولى محقق رجالى ، معاصر شيخ محمد تقى شوشترى ، صاحب كتاب قاموس الرجال ، اين هر دو قول را مردود شمرده و مؤلف طبقات الرجال را به قرينهء طبقهء روايتى ، عبد الله بن احمد البرقى - از مشايخ روايت كلينى - يا احمد بن عبد البرقى - از مشايخ صدوق ثانى - دانسته و باز در ميان اين دو احتمال ، دومين را به صواب نزديكتر شمرده است . براى تفصيل ر . ك . قاموس الرجال ، ج 1 ، ص 31 - 32 .