نجاشى وجود نداشته ، مىبايست بعدها كه كتاب مزبور تأليف شده ، در فهرست شيخ گنجانيده شود ، زيرا بنابر مشهور ، شيخ طوسى ده سال پس از نجاشى زنده بوده و به‌طور حتم از وجود كتاب وى باخبر شده است . بنابراين ، دليل ياد نشدن كتاب نجاشى را در فهرست شيخ و همچنين ياد كردن نجاشى كتاب شيخ را بايد در چيز ديگرى جستجو كرد كه احتمالا عبارت باشد از معروفيت و عظمت علمى شيخ طوسى و كتابهايش در جامعهء شيعى آن روزگار و برخوردار نبودن نجاشى از شهرتى كه موجب توجه كامل به خود يا كتابش گردد . ليكن با اين همه ، بررسى و مقابلهء دو كتاب مزبور و برخورد به عباراتى در فهرست نجاشى كه عينا عبارات فهرست شيخ با پاره‌اى اضافات است و مشاهدهء شيوهء بيان نجاشى در بسيارى از موارد كه نمايشگر نظر انتقادى وى نسبت به مطالب فهرست شيخ است ، تقريبا جاى ترديدى در اين باقى نمىگذارد كه فهرست نجاشى پس از فهرست شيخ تأليف شده است . مشخصات كتاب اين كتاب مشتمل بر معرفى نام و آثار قريب به نهصد نفر از صاحبان اصول و مصنفات است كه غالبا همراه با سلسلهء سند ميان شيخ و آنان ذكرشان رفته است . تهيه و تأليف كتاب به خواهش يكى از معاصران شيخ كه در مقدمهء همين كتاب از او به الشيخ الفاضل تعبير مىكند ، انجام